Dergiler / darulfunun ilahiyat / 2019 / Cilt: 30 - Sayı: 1
Kur’an Kıssaları Işığında Çocukların Ahlâk Eğitiminde İlkeler
- Dergi
- darulfunun ilahiyat
- Sayfa
- 205–230
- DOI
- —
Özet
slam toplumunda çocukların ahlak eğitimi; önemli sorunların başında gelmektedir. Özellikle toplum, teknoloji ve iletişim araçlarından kaynaklanan olumsuzlukların kültürel yapının oluşumundaki etkisiyle bu sorunlar daha da büyümüştür. Kur’an’da yer alan peygamber kıssaları, çocuklara yönelik çeşitli ve kapsamlı ahlak eğitim ilkeleri sunmaktadır. Bu çalışma, Hz. İbrahim, Hz. Yusuf, Hz. Nuh ve Hz. Lokman kıssalarında ahlak eğitimine dönük ilkeleri incelemeyi hedeflemektedir. Çalışmada çocukların ahlak eğitimi ile ilgili, pek çok prensip elde edilmiş olup başlıcaları şunlardır: Ailedeki gerek gayrı müslim gerekse olumsuz tutuma sahip fertlerin İslâm’a davet edilmesinde yumuşak bir üslup ve makul delillere dayanan hikemî yöntemlerin kullanılması; çocuğun karakterinin geliştirilmesi arzu ve isteklerin doğrudan değil dolaylı bir söylemle dile getirilmesi; aile ilişkilerinde sevgi ve hoşgörü dilinin hakim kılınması; çocuklara hitapta bulunurken ödül ve ceza dengesinin gözetilmesi; cocuğa öğüt verirken, onu yönlendirirken ve cocuğun ahlakî yönünü inşa ederken ikna edici ve açıklayıcı bir dil kullanılması. Ayrıca, çocuğun inanç ve ibadet hayatında, özellikle namaza yönlendirilmesinde babanın belirleyici bir rolü bulunmaktadır. Bunun yanında, çocuklar arasında kıskançlığa meydan vermemek için sevgide adaleti gözetmesi ve çocuklarına zorluklarla baş etmeyi ve mücadelede sabırlı olmayı öğretmesi gerekir. Büyüklerine karşı saygılı olmayı öğretmenin yanında aile efradı arasında yardımlaşma ve uyumu sağlamalıdır. Kur’an kıssalarının öğrettiği gibi, ruhsal, bedensel, sosyal ve bilişsel ihtiyaçlar bir bütün olarak ele alınmalı ve çocuğun ailedeki olumsuz tutum ve davranışları uygun yöntemlerle düzeltilmelidir.
Abstract
The moral education of children is at the forefront of the challenges faced by Islamic societies and, more especially, after the increased number of negative social and technological influences on cultural elements of the generations. The verses of Qur’anic stories display diverse and comprehensive models related to family relationships. This article aims to show the principles in the moral education of children in the stories of Abraham, Joseph, Noah and Lukman Hakim -peace be upon them– by indicating their characteristics and by extracting and analyzing their educational implications. The most important principles, which this article discusses, are: the use of the wise method, based on kindness and logical evidence, in dealing with nonMuslims in the same family; the importance of developing the child’s personality through using the indirect orders method; using graininess language during family dialogue; the balance between encouragement and intimidation in disciplining children; protecting children from offending each other by making them aware of achieving a balance in their interest; getting children to be patient; showing respect for the father and mother; the importance of a harmonious relationship between the father and mother and family members in order to achieve a happy family; ensuring that the child’s religious, psychological, physical and social needs are considered and integrated; and using a gentle and judicious approach to children who seem stubborn and misguided.