Osteoporosis and bone metabolism in cirrhotic patients

Selim GÜREL,Mahmut ÖZTÜRK,Macit GÜLTEN,Selim Giray NAK,Enver DOLAR,Yusuf KARAASLAN,Faruk MEMİK

Abstract

Osteoporosis is a multifactorial systemic skeletal disease characterized by increased bone fragility due to a decrease in bone mineral density (BMD). It arises as a primary or secondary disease and chronic liver disease is one of the various etiologies that cause secondary osteoporosis. In this study, we investigated the incidence of osteoporosis and the status of bone metabolism in cirrhotic diseases of variable etiology. We studied 50 cirrhotic patients (24 males, 26 females, mean age: 50 ± 13) diagnosed both clinically and histopathologically and 50 healthy control subjects, showing similar age and sex characteristics (24 males, 26 females, mean age: 50 ± 13). The presence of osteoporosis was evaluated with measurements of cortical and trabecular BMD by computerized tomography. The association between these measurements and the etiology, duration and Child classification of the liver cirrhosis was investigated. In addition, bone alkaline phosphatase, parathormone, calcium and hydroxypyroline levels in 24 hour urine collections were studied as indicators of bone metabolism. Cortical and trabecular BMDs were significantly reduced in cirrhotic patients compared to control group both in male and female patients (p<0.0001; p<0.05 respectively). However, the difference of cortical and trabecular BMD values in cirrhotic patients due to alcohol and in those with viral etiology was insignificant (p>0.05;p>0.05 respectively). No association was found between duration of disease (less or more than 3 years) and Child staging with BMD (cortical or trabecular) values. The bone metabolism indicators such as parathormone, 24 hour urine calcium and hydroxypyroline levels in cirrhotic patients was found to be significantly different than control group (p<0.001; p<0.005; p<0.0001 respectively). However, bone alkaline phosphatase levels were not significantly different (p>0.05). Although cortical and trabecular BMD was significantly lower in cirrhotic patients than that of the control group, we concluded that it did not correlate with the duration, etiology and Child classification of the disease.

Özet

Osteoporoz, kemik mineral yoğunluğunun azalması sonucu, artmış kemik kırılganlığı ile karakterize, çok nedenli sistemik bir iskelet hastalığıdır. Primer ve sekonder nedenlere bağlı olarak gelişir. Sekonder nedenler arasında kronik karaciğer hastalıkları da yer almaktadır. Bu çalışmada değişik etyolojiye bağlı karaciğer sirozu olgularında osteoporoz sıklığını ve kemik metabolizmasını araştırmayı amaçladık. Çalışmaya değişik etyolojiye bağlı klinik ve histopatolojik olarak tanı konmuş olan 50 karaciğer sirozlu hasta (24 erkek, 26 kadın, ortalama yaş 50 ± 13) ile benzer y aş ve cinsiyet uyumlu 50 sağlıklı kontrol (24 erkek, 26 kadın, ortalama yaş 50 ± 13) alındı. Osteoporoz varlığı bilgisayarlı tomografi (BT) ile kortikal ve trabeküler kemik mineral dansitesi (KMD) ölçümü yapılarak incelendi. Bu ölçümler ile karaciğer sirozunun etyolojisi, süresi ve Child evresi arasındaki ilişki ve ayrıca, kemik metabolizması göstergeleri olarak kemik kaynaklı alkalen fosfataz, parathormon, 24 saatlik idrarda kalsiyum ve hidroksiprolin düzeyleri araştırıldı. Sirotik hastalarda ölçülen kortikal ve trabeküler KMD kontrol grubuna göre anlamlı olarak azalmıştı (p 0.05;p>0.05). Hastalığın süresi (3 yıldan az ve çok olarak) ve Child evresi ile de kortikal ve trabeküler KMD değerleri arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Sirotik hastalarda parathormon, 24 saatlik idrarda kalsiyum ve hidroksiprolin değerleri kontrol grubuna göre istatistiksel olarak, anlamlı oranda farklı olmasına rağmen (sırasıyla p 0.05). Sirotik hastalarda kortikal ve trabeküler KMD'nin kontrol grubuna göre anlamlı olarak düşmesine rağmen, hastalığın süresi, etyolojisi ve Child evresi ile ilişkisi olmadığı sonucuna varıldı.