Journals / Turkish Journal of Fisheries and Aquatic Sciences / 2011 / Cilt: 11 - Sayı: 4

Gediz Nehri’nin Ege Denizi’ne olan partikül organik madde katkısı

Particulate organic matter contribution of Gediz river to the Aegean Sea

Pages
547–559
DOI
—

Abstract

Seasonal behaviour of Gediz River, as a source of particulate matter have been evaluated, by tracing the concentration of suspended solids and ultimate loads across salinity gradients in Izmir Bay. Particulate Organic Carbon (POC), Particulate Organic Nitrogen (PON), Total Particulate Phosphate (TPP), phytoplankton abundance, Suspended Particulate Matter (SPM), Particle Sizes (PS), and salinity were measured in and around the river mouth. Sorptive fractionation of nitrogen rich organic material into particles occured in the river mouth during maximum flushing period where POC:PON ratio was <1. Principal Component Analysis (PCA) indicated that the first component was PON, SPM and PS of 2-5 &#956;m, 5-10 &#956;m, 10-20 &#956;m related to 59% of variance, the second component was density, POC and TPP related to 17% of variance and finally 13% of variance was related to DO as the third component. PCA demonstrated that the density, among all other parameters, played the most prominent role in their variations. As a conclusion, the river mouth usually seems to be acting as a trap rather than a source for the particles carried by the river with exceptions occurring during extreme levels of flux when the river acts as a hot spot.

Özet

Gediz Nehri’nin partikül madde kaynağı olarak mevsimsel davranışı, İzmir Körfezi’nde yarattığı tuzluluk gradientleri içerisindeki askıda katı madde konsantrasyonlarındaki ve azami yükler değerlerindeki değişimler izlenerek değerlendirilmiştir. Partikül Organik Karbon (POC), Partikül Organik Azot (PON), Toplam Partikül Fosfat (TPP), fitoplankton bolluğu, Askıda Katı Madde (SPM), Partikül Boyutu (PS), Çözünmüş Oksijen (DO) ve tuzluluk nehir ağzının içinde ve dışında ölçülmüştür. Partikül içeriğinde azotça zengin organik materyalin sorptiv fraksiyonlarının oluşumu, POC:PON<1 düzeyiyle, nehir ağzında maksimum kabarma zamanında gözlenmiştir. Temel Bileşenler Analizi (PCA) sonucu, birinci bileşen varyansın %59’unu temsil ederken, bu varyansın PON, SPM ile 2-5 μm, 5-10 μm, ve 10-20 μm boyut sınıflarına ait PS ile ilişkili olduğunu, ikinci bileşenin varyansın %17’sini temsil eder. Bu varyansında POC ve TPP ile ilişkili olduğunu ve nihayet üçüncü bileşenin varyansın %13’ünü temsil ederken, bu varyansında sadece DO ile ilişkili olduğunu göstermiştir. PCA tüm parametreler arasında, yoğunluk değerlerinin varyasyon oluşumunda en belirleyici rolü oynadığını da ayrıca göstermiştir. Sonuç olarak, nehir ağzının, aşırı debi düzeyine ulaştığı ve sıcak nokta rolü oynadığı özel şartlar dışında, nehir tarafından taşınan partiküller için bir kaynak rolü oynamaktan çok, genelde kapan rolü oynadığı görülmektedir.

Keywords: karbon,azot,organic karbon,organik madde,organik nitrojen,fosfat,kirli sular,tuzluluk,Ege Denizi,sucul bitkiler,fitoplankton,su kirliliği,su kalitesi,Türkiye