Güncel Bilgiler Işığında COVİD-19’da İlaç Tedavisi

Abstract

Şiddetli akut solunum sendromu koronavirüs-2, ilk defa Çin’de tespit edilmiş, pandemiye ve binlerce insanın ölümüne yol açmış önemli bir enfeksiyon ajanıdır. Koronavirüs hastalığı-19 (COVİD-19) adı verilen hastalığın kliniği değişken olmakla birlikte neden olduğu sitokin fırtınası ve farklı mekanizmalar, ilerleyici ve ağır klinik tablolar sonucunda ölümle sonuçlanabilir. Virüsün izolasyonundan sonra özelliklerinin tanımlanması ve iyi bilinen bir virüs ailesine ait olması nedeniyle araştırmalar hız kazanmıştır. Hedefe yönelik uygun ilaçlar geliştirilmeye başlansa da ilk potansiyel aday ilaçlar, pandemiden daha önce benzeri endikasyonlar ile üretilmiş olan geniş spektrumlu antibiyotikler, antiviral ajanlar, anti-parazit ajanlar ve interferon gibi ilaçlardır. Profilaksi, destekleyici tedaviler, kritik hasta tedavisi ve aşı üzerine çalışmalar devam etmektedir. Kılavuzlar ışığında önerilen ilaçların kullanımı sonrasından ortaya çıkan yan etkiler ve etkinlik değerlendirmeleri sonucunda tedavi algoritmaları sıkça güncellenmiş ve bazı değişiklikler yapılmıştır. Özellikle bazı ilaç kombinasyonlarında QT süresinin uzama potansiyeli taşıması gibi yan etkilerin olması, ilaç-ilaç etkileşimleri, çocuk yaş grubu ya da gebelik döneminde kullanımıyla ilgili kısıtlamaların olması, özgün, kanıta dayalı ve güvenilir bir tedavinin olmasını kısıtlamaktadır. COVİD-19 tedavisi için deneme aşamasında birçok ilaç olmasına rağmen, en umut verici ve en etkili ilaçlar literatürdeki tüm yönleriyle ulusal kılavuzlar ve klinik kanıtlar ışığında tartışılmakta ve özetlenmektedir.

Özet

Severe acute respiratory syndrome coronavirus-2 is an important infectious agent that was first detected in China, causing the pandemic and death of thousands of people. Although the clinic of this disease, called coronavirus disease-19 (COVID-19), is variable, cytokine storm and different mechanisms can cause increased mortality as a result of progressive and serious clinical presentations. Since it belongs to a well-known group of viruses, researchers have gained momentum after the isolation and the identification of the features of the virus. Although specific drugs began to be developed, the first potential candidate drugs were drugs such as broad-spectrum antibiotics, antiviral agents, anti-parasitic agents, and interferon, which were planned to be used with similar indications before pandemic. Trials on all steps such as prophylactic and supporting therapies, as well as care for critically ill patients and vaccine investigation studies are still ongoing. The drugs used in the light of the guidelines were frequently updated and some changes were made as a result of reports on side effects and efficacy evaluations. Especially in some drug combinations, side effects like prolonged QT interval, drug-drug interactions, and restrictions on the use of some drugs in the pediatric age group or pregnancy limit the specific, evidence-based and reliable treatment. Although there are many drugs in the trial phase for COVID-19 treatment, the most promising and most effective drugs are discussed and summarized under the light of national guidelines and clinical evidences with all aspects of the literature.