Türkiye’de Yol Kenarında Bulunan Bitki ve Toprak Örneklerinde Kurşun İçeriğinin Eğilim Analizi

Abstract

Amaç: Kurşun (Pb), çevreyi kirleten yaygın elementlerden birisidir. İnsanlar, kontamine olmuş hava damlacıklarını ve toz parçacıklarını soluma yoluyla, içme suyuyla veya Pb ile kirlenmiş topraklarda yetişen sebzeleri yiyerek Pb’ye maruz kalabilir. Trafik hareketliliğinin yoğun olduğu yol kenarlarında yetişen bitki ve topraklarda ölçülen Pb düzeylerinin yıllara göre değişiminin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Farklı veri tabanlarından anahtar kelimeler kullanılarak 63 makale taranmıştır. Taranan makalelerin 25’i belirlenen kriterlere uygun bulunmuştur. Yol kenarında yaşayan bitki ve toprak örneklerinde ölçülen Pb düzeyleri yıllara göre değerlendirilmiştir. Bulgular: Yıllar içinde toplanan verilerde hem toprak hem de bitki örneklerinde Pb birikiminde azalma olduğu görülmüştür. Sanayi şehirlerinden ve metropollerde Pb seviyeleri kırsal bölgelere göre daha yüksek bulunmuştur. Sonuç: Daha önceki çalışmalarda, Pb seviyelerinin çoğunlukla güvenlik limitlerini aştığı tespit edilmiştir. Bu durum, önceki zamanlarda benzine katılan Pb nedeniyle olabileceği gibi aynı zamanda ölçüm için kullanılan analitik yöntemlerin hassasiyetlerinin düşük olmasıyla da ilişkilendirilebilmektedir. Yıllara göre azalmanın ise 2004 yılından sonra kurşunsuz benzin kullanılması, hava kalitesinin artırılması için önemli tedbirlerin alınması ve aynı zamanda analitik yöntemlerin hassasiyetinin yükselmesi olarak yorumlanmıştır.

Özet

Objectives: Lead (Pb) is one of the most common heavy metals which contaminate the environment. People may be exposed to Pb by inhaling the contaminated air droplets and dust particles through drinking water or eating contaminated foods such as vegetables grown in lead-contaminated soils. This study aimed to examine the changes in Pb levels measured in roadside plant and soil samples that have been exposed to heavy traffic for years. Materials and Methods: Sixty-three articles were searched using keywords from different databases. Twenty-five of the scanned articles were found to be relevant for the determined criteria. The Pb levels were evaluated according to the previously measured Pb levels in plant and soil samples collected from the roadside by years. Results: In the data collected from databases over the years, it was observed that there was a decrease in Pb accumulation in both soil and plant samples. Pb levels were higher in industrial cities and metropolitan areas than in rural areas. Conclusion: In ealier studies, Pb levels have often been found to exceed safety limits. This may be due to the Pb added to gasoline in the past, as well as the low sensitivity of analytical methods used for measurement. The decrease over the years has been interpreted as the use of unleaded gasoline after 2004, taking essential measures to improve air quality and at the same time increasing the sensitivity of analytical methods.