Kistik Fibroziste Yeni Terapötik Yaklaşımlar

Abstract

Kistik fibrozis (CF), CF transmembran iletkenlik düzenleyicisini kodlayan CFTR genindeki farklı mutasyonların neden olduğu kalıtsal, multisistemik bir hastalıktır. CF, esas olarak hava yollarındaki mukosiliyer klerensin ve anyon transportunun bozulması sonucu gelişen pulmoner disfonksiyon ile karakterizedir. Mortalite, genellikle bronşektazi, bronşiyollerin tıkanması ve erken dönemde progresif solunum fonksiyon bozukluğundan kaynaklanır. Son on yılda, küçük molekül yaklaşımı, iyon kanal tedavisi ve pulmoner gen tedavisi gibi semptomatik tedaviden ziyade hastalığı tedavi etmeye yönelik yeni stratejiler geliştirilmiştir. Tedavi seçeneklerindeki önemli ilerlemeler sayesinde, CF son yıllarda pediatrik bir hastalıktan ziyade yetişkin hastalığı haline gelmiştir. Pulmoner gen tedavisi, mutasyon tipinden bağımsız olması ve tüm CF hastalarına uygulanabilirliği nedeniyle özellikle dikkat çekmiştir. Diğer taraftan CF tedavisindeki en büyük sorun, hastalardaki genetik karmaşıklık ve heterojenite nedeniyle ilaç yanıtını öngörememektir. 3D hücre kültürü sistemlerindeki ilerlemeler, rektal hücre biyopsilerinden “organoidler” adı verilen kişiye özel mini organlar üreterek hastalığın modellenmesini ve bireysel ilaç yanıtını in vitro olarak tahmin etmeyi mümkün kılmıştır. Bu derlemede, CF için yeni terapötik yaklaşımlar, klinik girişimler ve hassas tıp konseptindeki ilerlemeler özetlenmektedir.

Özet

Cystic fibrosis (CF) is a hereditary, multisystemic disease caused by different mutations in the CFTR gene encoding CF transmembrane conductanceregulator. CF is mainly characterized by pulmonary dysfunction as a result of deterioration in the mucociliary clearance and anion transport ofairways. Mortality is mostly caused by bronchiectasis, bronchiole obstruction, and progressive respiratory dysfunction in the early years of life.Over the last decade, new therapeutic strategies rather than symptomatic treatment have been proposed, such as the small molecule approach, ionchannel therapy, and pulmonary gene therapy. Due to considerable progress in the treatment options, CF has become an adult disease rather thana pediatric disease in recent years. Pulmonary gene therapy has gained special attention due to its mutation type independent aspect, thereforebeing applicable to all CF patients. On the other hand, the major obstacle for CF treatment is to predict the drug response of patients due to geneticcomplexity and heterogeneity. The advancement of 3D culture systems has made it possible to extrapolate the disease modeling and individual drugresponse in vitro by producing mini adult organs called “organoids” obtained from rectal cell biopsies. In this review, we summarize the advancesin the novel therapeutic approaches, clinical interventions, and precision medicine concept for CF.