An Orijinal Form: Laternen Roof

Abstract

Laternen Roof is a dome-like roof covering, whose origin dates back to the Paleolithic period and still exists today, which is named with the opening in the center called ‘tüteklik’. This study; "Laternen Roof" which has spread in Central Asia and Anatolian geography and is named with different names discuss to bring the structural, functional, visual and perceptual features of its original form to the field of architecture writingIn the study; historical-existential, descriptive, archaeological, observational and based on determinations, relational research methods are used. The laternen roof is a unique, characteristic spatial element with its functionality, attitude towards the construction material used, its visuality, its picturesque image feature, its expansions regarding belief, its effect on human existence. The "Laternen Roof" is a reply to natural environmental conditions where the rational, functional and economical use of existing building materials is ensured. At the same time, it is an architectural product with a cultural continuity in the context of its structural resemblance to the tent architecture, the product of the Paleolithic period, Neolithic period, Chalcolithic period and nomad culture.

Özet

Tüteklikli Örtü, kökeni paleolitik döneme dayanan ve günümüzde de varlığını sürdüren, merkezde bulunan tüteklik adı verilen açıklıkla adlandırılan, mekânı örten kubbemsi çatı örtüsüdür. Orta Asya, Anadolu coğrafyasında yayılım gösteren ve farklı isimlerle adlandırılan Tüteklikli Örtünün bu çalışma dâhilinde varlığına dair veriler aktarılarak; özgün biçimlenişinin yapısal, işlevsel, görsel, algısal özelliklerini mimarlık yazım alanına kazandırmak konu edinilmiştir. Çalışmada; tarihsel-varlıksal, betimsel, arkeolojik, tespitlere dayalı-gözlemsel ve ilişkisel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Tüteklikli örtü; işlevselliği, kullanılan yapı malzemesine ilişkin tutumsallığı, görselliği, pitoreks imge özelliği, inanışa ilişkin açılımları, biçimlenişinin insan varlığı üzerindeki etkisi ile özgün, karakteristik mekânsal bir öğedir. Mevcut yapı malzemesinin akılcı, işlevsel, tutumlu kullanımı ile doğal çevre koşullarına karşı verilmiş bir yanıt olmakla birlikte yapısal biçimlenişi paleolitik dönem, neolitik dönem, kalkolitik dönem ve göçebe kültürün ürünü yurt tipi çadırla biçimsel benzerlikler göstermesi bağlamında kültürel sürekliliği olan bir mimari üründür.