Journals / Türkiyat Mecmuası / 2021 / Cilt: 31 - Sayı: Özel Sayı
The Evolution of Lexicography Studies in Turkology
- Journal
- Türkiyat Mecmuası
- Pages
- 51–64
- DOI
- —
Abstract
The bilateral and multilateral relations between the study of Turkic languages in Central Asia and Turkology studies in Turkey have recently reached a new dimension and a qualitative change. A Comparative Dictionary of Turkish Dialects, published in Ankara, heralded the new approach. Nearly 30 years after the publication of this dictionary, the Turkestan Declaration was accepted. Our article presents data on historical and applied dictionary studies, the common moral values of Turkic languages. After giving information about Turkish–Russian, Russian–Turkish, Kazakh–Russian, and Russian–Kazakh dictionaries published at the beginning of the 20th century, we suggest the necessity of republishing these dictionaries by completing their deficiencies. In addition, we examine the life and work of Şemsettin Sami, and Kazakh, Karakalpak, and the Russian works that refer to his Kamus-i Türkî dictionary. We focus on the importance of the work of scholars such as Şemsettin Sami, who made invaluable contributions to dictionary and text research in all Turkic languages.
Özet
Orta Asya’daki Türk dillerinin incelenmesi ile Türkiye’deki Türkoloji araştırmaları arasındaki ikili ve çok taraflı ilişkiler son zamanlarda yeni bir boyuta ve niteliksel bir değişime ulaşmıştır. Yeni bir yaklaşımın işareti olarak Ankara’da Karşılaştırmalı Türk Lehçeleri Sözlüğü yayımlanmıştır. Bu sözlüğün yayımından yaklaşık 30 yıl sonra Türkistan Deklarasyonu kabul edilmiştir. Filoloji alanı beşeri bilimlerin en geniş ve kapsamlı alanı olması nedeniyle, sözlük bilim bu alanın her zaman ilgi çekici bir konusu olarak kabul edilmiştir. Makalemiz, Türk dillerinin ortak manevi değeri olan tarihi ve uygulamalı sözlük çalışmaları hakkında veriler sunmaktadır. Özellikle 20. yüzyılın başlarında yayımlanan Türkçe-Rusça, Rusça-Türkçe ve Kazakça-Rusça, Rusça-Kazakca sözlükler hakkında bilgi verildikten sonra bu sözlüklerin eksiklikleri tamamlanarak yeniden yayımlanması gerektiği üzerinde fikir beyan edilecektir. Bununla birlikte Şemsettin Sami’nin hayatı ve eserine değinilecek, onun Kamus-i Türkî sözlüğüne atıfta bulunan Kazakça, Karakalpakça ve Rusça eserler üzerinde durulacaktır. Аhmed Vefik Paşa, Şemsettin Sami gibi bütün Türk dillerinde, sözlük ve metin araştırmalarına paha biçilmez katkılarda bulunan bilim adamlarının çalışmalarının önemine dikkat çekilecektir