EVALUATION OF POLITICS OF TURKISH CITIZENSHİP FROM AN UNCOMPLETED STORY OF MIGRATION

TÜRK VATANDAŞLIK SİYASETİNİ YARIM KALAN BİR GÖÇ HİKÂYESİNDEN DEĞERLENDİRMEK: GAGAUZLAR VE TÜRK KİMLİĞİ

Abstract

Although the founders of the Republic sought to pursue a political-legal citizenship policy in setting the basic foundations of the national identity, they could not accomplish this due to the question who would be included and who would be excluded by reference to the national identity. Various components such as religion, being of Turkish origin or engagement with Turkish culture are involved in building of the Turkish national identity. The fact that the prevalent paradigm and practice in these periods were not uniform makes it impossible to understand which component is essential in building the national identity. However, in practice, being Muslim has been more important rather than being of Turkish origin since the early years of the Republic in building the citizenship bond and national identity. In this context, this study aims to explain that the factor determining the nationality was religion in building of the national identity even in the 1930s, when the nationalist wave was fed more from what is ethnic and racial through the case of the Gagauzians, who speak Turkish, maintain the Turkish folklore, but are Christian,. This descriptive study relying on primary and secondary sources seeks answer to the question “why” the Gagauzians who are accepted to be Turk “were not included in the Turkish nation and allowed to immigrate” despite the intensive efforts of Hamdullah Suphi Tanrıöver.

Özet

Cumhuriyet’in kurucuları, millî kimliğin temel dayanaklarını belirlerken politik-hukukî bir vatandaşlık siyaseti izlemek istemelerine rağmen ‘millî kimliğe atıfla kimlerin içeride ve dışarıda kalacağı’ sorunsalı nedeniyle bunu başaramamışlardır. Türk millî kimliğinin inşasında farklı dönemlerde din, Türk soylu olma ya da Türk kültürüne bağlı olma gibi farklı bileşenler mevcuttur. Bu dönemlerdeki hâkim paradigma ile uygulamaların tek tip olmaması, millî kimliğin inşasında hangi bileşenin esas olduğunu anlamayı imkansızlaştırmaktadır. Ancak pratikte vatandaşlık bağı ile millî kimlik inşa edilirken Cumhuriyet’in ilk yıllarından itibaren Türk soylu olmaktan ziyade Müslüman olmak öne çıkmaktadır. Bu bağlamda bu çalışma, milliyetçi dalganın etnik ve ırkî olandan daha fazla beslendiği 1930’lu yıllarda bile millî kimliğin inşasında milliyeti belirleyen unsurun din olduğunu Türkçe konuşan, Türk folklorunu yaşatan ama Hristiyan olan Gagauzlar özelinde açıklamayı amaçlamaktadır. Birincil ve ikincil kaynaklara dayanan betimsel bu çalışma, Hamdullah Suphi Tanrıöver’in yoğun çabalarına rağmen Türk olarak kabul edilen Gagauzların ‘neden Türk milletine kabul edilip göçlerine izin verilmediği’ sorusunu cevaplamaktadır.

Keywords: Türk milli kimliği, din, göç, Hamdullah Suphi Tanrıöver, Gagauzlar.