An Example of a Wrong Investment ın the Ottoman: Beykoz Paper Factory and the Report of Engıneer Robert Schmith

Osmanlı’da Yanlış Planlanmış Bir Yatırım Örneği: Beykoz Kâğıt Fabrikası ve Mühendis Robert Schmith’in Raporu

Abstract

The Ottoman state met an important part of its paper requirement from abroad since the early times. However, in the following process, a number of enterprises were realized in the field of domestic production. Most of these attempts failed due to various reasons and factories were closed. One of them is factory of the paper in Beykoz, which was established during the reign of II. Abdülhamit. The factory was founded in 1893 as a private enterprise. However, it was closed after operating for a short time. The factory was seized by the state against the accumulated taxes. In the report of Engineer Robert Schmidt, who was brought for the restoration of the factory in 1915, it is stated that the main reason for the closure of the factory was the mistakes made during the establishment process of the factory. In this study, within the framework of the report and other archive documents submitted by Engineer Robert Schmidt to the Ottoman authorities, the mistakes in the establishment of the factory and the measures to be taken to reopen the Beykoz Paper Factory and the liquidation process of the factory was discussed.

Özet

Osmanlı Devleti ilk zamanlardan beri kâğıt ihtiyacının önemli bir kısmını yurt dışından karşılamıştır. Ancak ilerleyen süreçte yerli üretim alanında bir dizi teşebbüs gerçekleştirilmiştir. Bu girişimlerin büyük bir kısmı farklı sebepler nedeniyle neticesiz kalmış ve fabrikalar kapanmıştır. Bunlardan biri de II. Abdülhamit zamanında kurulan Beykoz’daki kâğıt fabrikasıdır. Fabrika özel bir teşebbüs olarak 1893 yılında kurulmuştur. Ancak kısa bir süre faaliyet gösterdikten sonra kapanmıştır. Biriken vergilerine karşılık devlet tarafından fabrikaya el konulmuştur. 1915 yılında fabrikanın restorasyonu için getirilen Mühendis Robert Schmidt’in raporunda fabrikanın kapanmasının esas sebebinin fabrikanın kuruluş sürecinde yapılan yanlışlıklar olduğu ifade edilmektedir. Bu çalışmada Mühendis Robert Schmidt’in Osmanlı makamlarına sunduğu rapor ve diğer arşiv belgeleri çerçevesinde fabrikanın kuruluşundaki hatalar, Beykoz Kâğıt Fabrikasının yeniden açılması için alınması gereken tedbirler ve fabrikanın tasfiye süreci ele alınmıştır.