WOMEN’S TRAVEL WITHOUT MAHRAM AS A SUBJECT OF IKHTILĀF AL-HADĪTH

Abstract

The discipline of ikhtilāf al-hadīth deals with the issue of seemingly contradicting narrations and contradictions between maqbūl narrations, has a crucial role in the sciences of hadīth and it deserves to be examined from different perspectives because it closely concerns other fields the narrations are related to. This study deals with the issue of women’s travel without a mahram by highlighting the narrations about the subject as well as the contradictions between them and examines the narrations in the context of the discipline of ikhtilāf al-hadīth. In the article, the controversial narrations about the issue mentioned in Sharḥ maʿānī al-āthār of Ṭaḥāwī (d. 321/933) were taken as basis, focusing on how these narrations were evaluated in ikhtilāf al-hadīth. Ikhtilāf al-hadīth of Imām Shāfi‘ī (d. 204/820) is also included in order to reveal how the related issue is handled in the literature of ikhtilāf al-hadīth in order to determine the issues that cause conflict in the narrations about the woman’s travel without a mahram. In the article, in addition to the fundamental commentaries and fiqh books, some contemporary studies have been taken into account in order to be examples of works from different literature that examine the subject based on the conflict in the narrations.

Özet

Görünüşte birbirine zıt gibi algılanan rivayetleri ve makbûl hadisler arasında görülen ihtilâfı konu edinen ihtilâfü’l-hadîs, hadis ilimleri içerisinde önemli bir disiplin olmakla birlikte ele aldığı rivayetlerin ilişkili olduğu diğer alanları yakından ilgilendirmesi sebebiyle farklı açılardan tetkik edilmeyi hak etmektedir. Kadının mahremsiz yolculuğu hakkındaki hadisleri ve bu hadislerde görülen ihtilâfları ön plana çıkararak meseleyi ele alan bu makale, ilgili rivayetleri ihtilâfü’l-hadîse konu olmaları cihetiyle incelemektedir. Çalışmada Tahâvî’nin (ö. 321/933) Şerhu me‘âni’l-âsâr’ında konuyla ilgili nakledilen ihtilâflı rivayetler esas alınarak, bunların ihtilâfü’l-hadîs literatüründe nasıl değerlendirildiğine yoğunlaşılmıştır. Kadının mahremsiz yolculuğu hakkındaki rivayetlerde ihtilâfa neden olan hususları tespit etmek üzere ilgili konunun ihtilâfü’l-hadîs literatürü içerisinde nasıl ele alındığını ortaya koymak amacıyla İmâm Şâfiî’nin (ö. 204/820) İhtilâfü’l-hadîs’ine de yer verilmiştir. Makalede rivayetlerdeki ihtilâfı esas alarak konuyu tetkik eden farklı literatürden eserlere örnek olmaları açısından temel şerh ve fıkıh kitaplarının yanı sıra bazı muasır çalışmalar da dikkate alınmıştır.

Keywords: İhtilâfü’l-hadîs, Tahâvî, Şerhu Me‘âni’l-âsâr, Şâfiî, Seferîlik, Kadının yolculuğu, Mahrem.