From the production space of modernism to the consumption space of postmodernism: The example of Ak-İş yarn factory- Palladium Antakya shopping center

Modernizmin üretim mekânından postmodernizmin tüketim mekânına: Ak-İş iplik fabrikası- Palladium Antakya AVM örneği

Abstract

From the 1950s to the 1980s, urbanization processes based on labor power occurred in Turkey,and this process has been replaced by urbanization processes based on capital accumulationdue to the neoliberal practices that have taken place in urban space since the 1980s. One ofthe most concrete examples of the changes and transformations that took place in urbanspaces in this way is the industrial facilities located in city centers being replaced by shoppingcenters because of the changing economic conditions. The research question that motivatesthis study is: “How is the urban space shaped in the transition from a producing society with asense of belonging to the factory to a consuming society as the guests of the shopping mall?”.Ak-İş yarn factory, which was the largest production center of Hatay in the 1950s when it wasput into service, lost its function over time and was demolished and a shopping center was builtin its place. The aim of this study is to reveal how this transformation from labor power tocapital accumulation shaped the urban space of Antakya with empirical analysis. In the study,the mixed method, which assesses both quantitative and qualitative data, was employed. Thequalitative data were obtained from in-depth interviews with five retired employees from theAk-İş Yarn Factory. In order to collect the quantitative data, a questionnaire was administeredto 265 participants residing in Antakya. The qualitative findings of the study were based onthree themes, namely labor power, urban memory, and space use. Qualitative findings revealedthat the factory, as a production space, played an important role in the production ofnew spaces. Information obtained from quantitative data and field observations, on the otherhand, revealed that urban space underwent significant changes and transformations with afocus on consumption and capital.

Özet

Türkiye’de 1950’li yıllardan 1980’li yıllara kadar emek gücüne dayalı kentleşme süreçleri meydanagelmiş ve bu süreç 1980’lerden itibaren kentsel mekânda gerçekleşen neoliberal uygulamalarabağlı olarak yerini sermaye birikimine bağlı kentleşme süreçlerine bırakmıştır. Kentsel mekânlardabu şekilde meydana gelen değişim ve dönüşümlerin en somut örneklerinden biri, kent merkezlerindeyer alan endüstriyel tesislerin değişen ekonomik şartlara bağlı olarak yerini alışveriş merkezlerinebırakmaları olmuştur. Bu çalışmanın motivasyonunu; “fabrikaya yönelik aidiyet duygularınasahip üreten bir toplumdan, alışveriş merkezinin misafirleri durumundaki tüketen bir topluma geçişsürecinde kentsel mekân nasıl şekillenmektedir?” sorusu oluşturmaktadır. Hizmete girdiği 1950’liyıllarda Hatay’ın en büyük üretim merkezi olan Ak-İş iplik fabrikası zamanla işlevini yitirerek yıkılmışve onun yerine bir alışveriş merkezi inşa edilmiştir. Emek gücünden sermaye birikimine doğrugerçekleşen bu dönüşümün Antakya kentsel mekanını nasıl şekillendiğini ampirik analizlerle ortayakoymak bu çalışmanın temel amacıdır. Çalışmada hem nicel hem de nitel verilerin birlikte değerlendirilmesianlayışını benimseyen karma yöntem kullanılmıştır. Nitel veriler, Ak-İş iplik fabrikasındanemekli olmuş 5 kişiyle gerçekleştirilen derinlemesine görüşmelerden elde edilmiştir. Nicel verilerinelde edilebilmesi için ise Antakya’da ikamet eden 265 katılımcıya anket uygulanmıştır. Çalışmanınnitel bulguları; emek gücü, kentsel bellek ve mekân kullanımı olmak üzere üç temaya dayanmaktadır.Nitel bulgular, bir üretim mekânı olarak fabrikanın yeni mekânların üretilmesinde önemli rollerüstlendiğini göstermiştir. Nicel verilerden ve alan araştırmalarından elde edilen bilgiler ise; kentselmekânın tüketim ve sermaye odaklı olarak önemli değişim ve dönüşümler geçirdiğini ortaya koymuştur.