Journals / Turkish Journal of Earth Sciences / 2009 / Cilt: 18 - Sayı: 1
207Pb-206Pb, 40Ar-39Ar and Apatite Fission-Track Geothermochronology Revealing the Emplacement, Cooling and Exhumation History of the Karaçayır Syenite (N Sivas), East-Central Anatolia, Turkey
- Pages
- 109–125
- DOI
- —
Abstract
The Karaçayır syenite, intruding the Palaeozoic crustal metamorphics and unconformably overlain by Upper Paleocene to Eocene Tokuş formation in the north of Sivas (east-central Anatolia), has been studied with respect to 207Pb-206Pb single zircon evaporation, biotite 40Ar-39Ar, and apatite fission-track geothermochronology. 207Pb-206Pb single zircon evaporation dating yields an age of 99.0±11.0 Ma (Cenomanian-Turonian) which is considered to be the intrusion age. Biotite 40Ar-39Ar age determination gives a cooling age of ca. 65 Ma. Apatite fission-track dating, combined with T-t modeling based on track-length distribution data, determines a fast tectonic exhumation with an uplift rate of > 1 mm/a which occurred 58-61 Ma ago. This Middle Paleocene fast tectonic uplift is considered to have resulted from a compressional regime induced by the collision between the Tauride-Anatolide platform (TAP) and the Eurasian plate (EP) along the İzmir-Ankara-Erzincan (İAE) suture zone following the closure of the north-dipping subducted İAE ocean which belongs to northern Neo-Tethyan realm. This compressional regime has also formed the peripheral foreland basins in central Anatolia.
Özet
Sivas (İç-Doğu Anadolu) yöresinde Paleozoyik yaşlı kabuksal metasedimanter kayaçları sıcak dokanakla kesen ve Geç Paleosen– Eosen yaşlı Tokuş formasyonuyla uyumsuz olarak örtülen Karaçayır siyeniti tek zirkon 207Pb-206Pb buharlaşma, biyotit 40Ar-39Ar ve apatit fizyon izi jeotermokronolojisi yöntemleriyle incelenmiştir. Tek zirkon 207Pb-206Pb buharlaşma yaş tayini çalışmaları sonucunda Karaçayır siyenitinin intrüzyon yaşı 99.0±11.0 My (Senomaniyen–Turoniyen) olarak belirlenmiştir. Biyotit 40Ar-39Ar yaş tayini çalışmaları ~65 My civarında bir soğuma yaşı vermiştir. Apatit fizyon izi yaş tayini ve iz uzunluk ölçüm çalışmalarına dayalı sıcaklıkzaman (T-t) modelleme verileri, Karaçayır siyenitinin 58 ile 61 My aralığında (Orta Paleosen) yıllık 1 mm’den daha hızlı olan tektonik yükselme ile yüzeylendiğini ortaya koymuştur. Orta Paleosen yaşlı bu tektonik yükselmenin, Avrasya levhasının (AL) altına ve kuzeye doğru dalmakta olan İzmir-Ankara-Erzincan (İAE) okyanusunun kapanması sonucu, İAE kenet kuşağı boyunca meydana gelen ve AL ile Torid-Anatolid platformunun (TAP) kenetlenmesini sağlayan kıta-kıta çarpışması ile meydana gelen sıkışma rejiminden kaynaklandığı ileri sürülmektedir. Bu sıkışma rejimi, aynı zamanda, Orta Anadolu önülke havzalarının gelişimini de sağlamıştır.