The Style Of Mustathnā Munḳaṭiʿ İn The Qur’ān And Its Equivalent In Qur’ān Translations

Abstract

This study focuses on the exclusion named mustathnā munḳaṭiʿ (it is an exclusion wherein the thing being excluded is actually not part of the group), which is widely used in the Arabic language and the Qur’ān, and examines the equivalents of its meanings expressed in terms of grammar and rhetoric to Turkish Qur’ān translations. One of the important elements in understanding the Qur’ān from its original Arabic text and its translations made in different languages is the phenomenon of language. One of the important styles of the Arabic language and the Qur’ān is the mustathnā munḳaṭiʿ. It is important to know all aspects of this style in understanding the meanings of the verses and understanding the decrees they express. The exception is generally in two parts: muttaṣil and munḳaṭiʿ. Linguists have reached different definitions and different conclusions since they evaluate whether the exception is muttaṣil or munḳaṭiʿ from different perspectives. The type of exception commonly used in the Qur’ān is the mustathnā muttaṣil. The most obvious feature of this is to exclude something from the rule of the general. However, another type of exception, the mustathnā muttaṣil, differs from the mustathnā munḳaṭiʿ in many ways. It is common to use exceptionally muttasil. On the other hand, its use is rare. Most importantly, “illā”, which is the preposition of exception in the mustathnā munḳaṭiʿ, does not mean in its own sense, but means “lākin”, which is used to eliminate misunderstanding by removing some negative thoughts that may occur in the mind of the addressee in the previous sentence. Since the purpose in the mustathnā munḳaṭiʿ is to prevent misunderstanding that may occur in the mind of the addressee in the first sentence, it does not have the feature of allocating the previous provision. It contains important meanings in terms of mustathnā munḳaṭiʿ style and the science of rhetoric. This style is discussed under the following literary arts in the science of badīʿ (rhetorical embellishment): Ta’kīd al-madḥ bimā yushbih adz-dzham and ta’kīd adz-dzham bimā yushbih al-madḥ, is a style of language that aims to praise but is presented in expressions that resemble a form of insult and vice versa. This literary style ensures that after the negative satire statement, the phrase of praise comes while awaiting satire; on the other hand, after the positive statement of praise, when praise is awaited, the phrase satire comes and thus has a great impact on the interlocutors.

Özet

Bu çalışma Arap dilinde ve Kur’an-ı Kerim’de yaygın olarak kullanılan müstesnâ munkatı‘ üslûbunun gramer ve belâgat yönünden ifade ettiği manaların Türkçe meâllere yansımalarını incelemektedir. Kur’an-ı Kerim’i gerek Arapça metninden gerekse farklı dillerde yapılan tercümelerinden anlamada önemli unsurlardan biri dil olgusudur. Arap dilinin ve Kur’an-ı Kerim’in önemli üsluplarından biri de müstesnâ munkatı‘dır. Bu üslûbun bütün yönleriyle bilinmesi ayetlerin içerdiği manaları anlamada ve ifade ettikleri hükümlere vakıf olmada önemlidir. Müstesnâ, genel olarak muttasıl ve munkatı‘ olmak üzere iki kısımdır. Dil bilimciler müstesnânın muttasıl ya da munkatı‘ olmasını farklı bakış açılarıyla değerlendirdikleri için farklı tanımlara ve farklı sonuçlara ulaşmışlardır. Kur’an-ı Kerim’de yaygın olarak kullanılan istisna çeşidi muttasıl müstesnâdır. Bunun da en bariz özelliği, bir şeyi genelin hükmünden hariç bırakmaktır. Fakat diğer bir istisna türü olan müstesnâ munkatı‘ birçok yönden müstesnâ muttasıldan ayrılmaktadır. Müstesnâ muttasıl, kullanımı yaygın, asıl, hakiki, bütün istisna edatlarının kullanıldığı, farklı i‘rab vecihlerinin uygulandığı istisna çeşididir. Buna karşılık, müstesnâ munkatı‘, kullanımı nadir, mecâzî, bütün istisna edatlarının kullanılmadığı, sadece nasb i‘râbının uygulandığı ve müstesnânın, müstesnâ minhe dâhil olmadığı istisna çeşididir. En önemlisi de müstesnâ munkatı‘da istisna edatı olan الا kendi anlamında değil, kendisinden önce geçen cümlede muhatabın zihninde oluşabilecek bazı olumsuz düşünceleri kaldırarak yanlış anlaşılmayı ortadan kaldırmak için kullanılan لكنّ manasınadır. Munkatı‘ müstesnâda maksat, ilk cümlede muhatabın zihninde oluşabilecek yanlış anlaşılmanın önüne geçmek olduğu için önceki hükmü tahsis etme özelliği yoktur. Belagat ilmi açısından da önemli manalar içeren müstesnâ munkatı‘ üslûbu, bedi‘ ilmi bünyesindeki edebî sanatlardan te’kîdü’l-medh bimâ yüşbihü’z-zem yani yergiye benzeyen üslûpla övgüyü pekiştirmek ve te’kîdü’z-zem bimâ yüşbihü’l-medh yani övgüye benzeyen üslûpla yergiyi pekiştirmek başlıkları altında incelenmiştir. Bu edebî yönün güzelliği, olumsuz yergi sıfatından sonra yergi beklenirken övgü sıfatının gelmesi ya da olumsuz övgü sıfatından sonra övgü beklenirken, yergi sıfatının gelmesi muhataplarda büyük bir etki meydana getirmesindendir.