HİDROTÜRK Modeli Kullanılarak Hidrodinamik Modelleme

Abstract

Bu makalede, Türkiye'de su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi için geliştirilen ilk ulusal hidrolojik, hidrodinamik, hidrojeolojik, su kalitesi ve ekolojik modeli olma özelliğine sahip HİDROTÜRK modeli, hidrodinamik alt-model bileşenleri, temel teorik ve sayısal çözümleme kapasiteleriyle kısaca tanıtılmıştır. HİDROTÜRK modeli, FORTRAN programlama dilinde yazılan, bir (1-B), iki (2-B) ve üç (3-B) boyutlu olmak üzere birbirinden bağımsız olarak çalışabilen üç ayrı hidrodinamik alt model içermektedir. Tüm alt modellerin girdileri ve çıktıları kullanıcı dostu bir arayüz üzerinden yönetilmektedir. 1-B hidrodinamik model, akış yönünde yazılan yavaş değişen kararsız akış denklemleri olan Saint-Venant denklemlerini çözmekte ve dinamik dalga ötelemesi uygulamaktadır. 2-B hidrodinamik model, derinlik boyunca ortalaması alınmış, kararsız süreklilik ve hareket denklemlerini sayısal olarak çözümler ve yüzey alanı büyüklüğünün su derinliğine göre çok daha baskın olduğu sığ sular için veya su derinliği boyunca tam karışımlı su kütleleri için daha güvenilir benzeşimler sunar. 3-B hidrodinamik model, kararsız Navier-Stokes denklemlerini yalnızca Bousinessq varsayımı ile üç boyutta sayısal olarak çözümlemektedir. Su kütlesinin derinlikleri fazla olduğunda ve özellikle rüzgar ve yoğunluk kaynaklı çevrintiler gibi su kolonu boyunca yön değiştirebilen akıntıların hesaplanmasında 3-B hidrodinamik modelin kullanılması gereklidir. Modellerin yazılım geliştirmeleri ve SWMM5.0-EXTRAN ve HYDROTAM-3D sayısal modelleri ile karşılaştırmalı ön testleri tamamlanmış, doğrulama çalışmaları ise halen devam etmektedir. Modellerin girdi ve çıktı formatlarını göstermek amacıyla, Gediz Nehri Havzası'ndaki Demirköprü Baraj Gölü için yapılan hidrodinamik model uygulamalarından bazılarına yer verilmiştir.

Özet

In this manuscript, the hydrodynamic sub-model components of HİDROTÜRK, the first nationalhydrological, hydrodynamic, hydrogeological, water quality, and ecological model developed forsustainable management of water resources in Turkey, have been briefly introduced with their basictheoretical and numerical backgrounds. HİDROTÜRK model includes three individually processinghydrodynamic sub-models, namely one (1-D), two (2-D), and three (3-D) dimensional written inFORTRAN programming language. Inputs and outputs of all sub-models are managed through a userfriendly interface. The 1-D hydrodynamic model solves the Saint-Venant equations, which aregradually varied unsteady flow equations written in the flow direction. It applies a dynamic waveroutine. 2-D hydrodynamic model numerically solves the unsteady depth-averaged continuity andmomentum equations. 2-D model is more reliable for shallow waters where the areal extent of thedomain is dominant over the vertical or for completely mixed water bodies through the water depth.The 3-D hydrodynamic numerical model solves the unsteady Navier-Stokes equations in threedimensions only with the Boussinesq assumption. When the water body is deep, and variablecirculations over the water depth occur, especially in the simulations of wind and density inducedflows, the application of the 3-D hydrodynamic model is crucial. The software developments andpreliminary tests of the models by SWMM5.0-EXTRAN and Three Dimensional Hydrodynamic,Transport and Water Quality Model -3D have been completed, and the verification studies are stillongoing. Some applications to Demirköprü Dam Lake in the Gediz River Basin are presented to showthe input and output structures of hydrodynamic models.