Language as Spoken in Eastern Turkistan (Kàshghar and Yarkand) is an important source for the

Abstract

Robert Barkley Shaw's Uyghur-English dictionary called A Sketch of the Turki Language as Spoken in Eastern Turkistan (Kàshghar and Yarkand) is an important source for the researchers studying on Modern Uyghur and Uyghur culture. In his dictionary, Shaw not only gives simply English definitions of the Uyghur words but he also sometimes gives detailed information about Uyghurs' and other Turkic peoples' cultural features. Also, this dictionary includes some entries about mythical beliefs, magical activities, and superstitions of Uyghurs. Especially, in this article, we focused on the general names of soothsayers, magicians or shamans that took roles among Uyghurs. Belonging to this sphere we gave the brief etymological and cultural background of six words (rambal [????? rambal], kuşnaç [?????? qushnâch], yaŞrünçi [???????? yaghrün-chi], sinçi [????? sin-chi], arbakçi [??????? arbáq-chi], and közluk [?????? köz-luk]) that we collected from Shaw's dictionary. Also, concerning to the mourning tradition of Uyghurs we laid stress on the word karalik [??????? qara-liq]. Through this word, we tried to show how the religions and the cultures integrate into each other.

Özet

Robert Barkley Shaw'ın A Sketch of the Turki Language as Spoken in Eastern Turkistan (Kàshghar and Yarkand) adlı Uygurca-İngilizce sözlüğü Yeni Uygurca ve Uygur kültürü üzerine çalışan araştırmacılar için önemli bir kaynaktır. Shaw, sözlüğünde basit düzeyde Yeni Uygurca sözcüklerin İngilizce karşılıklarını vermekle yetinmemiş kimi zaman Uygurlar ve diğer Türk topluluklarının kültürel özellikleri hakkında da ayrıntılı bilgiler vermiştir. Sözlükte, Uygurların mitsel inançları, büyü ile ilgili aktiviteleri ve batıl inançları ile ilgili madde başı sözcüklere de yer verilmiştir. Makalemizde ise özellikle Uygurlar arasında kâhinlere, büyücülere ya da şamanlara verilen adlar üzerinde durduk. Shaw'ın sözlüğünde tespit ettiğimiz bu alana ait altı sözcüğün (rambal [????? rambal], ?uşnaç [?????? qushnâch], ya?rünçi [???????? yaghrün-chi], sinçi [????? sin-chi], arba?çi [??????? arbáq-chi] ve közluk [?????? köz-luk]) kökenleri ve kültürel arka planları hakkında kısaca bilgi verdik. Ayrıca Uygurlarda yas geleneği ile ilgili olarak ?arali? [??????? qara-liq] sözcüğü üzerinde durduk. Bu sözcük üzerinden dinlerin ve kültürlerin birbirleri ile nasıl içi içe geçtiklerini göstermeye çalıştık.