DEFTERDAR (TREASURER) AHMED EFENDI FOUNDATION FOUNDED IN KOMOTINI (XVII-XVIII. CENTURIES)

GÜMÜLCİNE'DE KURULMUŞ OLAN DEFTERDAR AHMED EFENDİ VAKFI (XVII-XVIII. YÜZYILLAR)

Abstract

The city of Komotini, which fell under the rule of Ottoman state by Gazi Evrenos Bey in the second half of the 14th century, was also used as a borderland center during the conquest of Rumelia and the Balkans. In Gümülcine (Komotini), today located in Greece, Defterdar (Treasurer) Ahmed Efendi Foundation raised a corpus of such charity-oriented architectural works as mosque, madrasah, school, library and hospital in the last quarter of the 16th century. Moreover, the Foundation had inns/caravanserais, hamams, chambers and workshops built to ensure the sustainability of these works and gave the cash money in hand to Muslim and non-Muslim subjects who live in Gümülcine and its surrounding towns and villages as credit loans. Defterdar Ahmed Efendi Foundation has become one of the leading foundations in Gümülcine with all these charity-oriented and economic activities. The present study is intended to recount the life of Defterdar Ahmed Paşa, the founder of the foundation, and discuss its religious, social, economic and educational contributions to Gümülcine.

Özet

XIV. yüzyılın ikinci yarısında akıncı beyi Gazi Evrenos Bey tarafından Osmanlı Devletinin hâkimiyetine alınan Gümülcine şehri, Rumeli ve Balkanların fethedilmesi aşamasında uç merkezi olarak da kullanılmıştır. Günümüzde Yunanistan sınırları içinde kalan Gümülcinede XVI. yüzyılın son çeyreğinde hayır amacıyla kurulan Defterdar Ahmed Efendi Vakfı, şehre cami, medrese, mektep, kütüphaneve darüşşifa gibi hayrî eserlerden oluşan bir külliye kazandırmıştır. Ayrıca bu hayrî eserlerin yaşayabilmesi için vakıf tarafından han, hamam, odalar ve imalathaneler inşa ettirilmiş ve vakfın sahip olduğu nakit paralar, Gümülcine ile çevresindeki kasaba ve köylerde yaşayan Müslim ve gayrimüslim reayaya kredi olarak kullandırılmıştır. Bütün bu hayrî ve iktisadî faaliyetler, Defterdar Ahmed Efendi Vakfını Gümülcinenin önde gelen vakıflarından biri yapmıştır. Biz de makalemizde vakfı kuran Defterdar Ahmed Paşanın yöneticilik hayatını ve vakfın Gümülcine şehrine dinî, toplumsal, iktisadi ve eğitim alanlarında sağladığı katkıları açıklamaya çalışacağız.