İstanbul kıyı alanları bitkilerinin sürdürülebilir kullanımı

Abstract

Denizi sınırlayan toprak parçası olarak kabul edilen kıyılar, birçok canlı için önemli yaşam alanlarıdır. İnsanlar tarih boyunca kıyıları çok çeşitli faaliyetler için kullanmıştır. Hızlı kentleşme bu kullanım yoğunluğunu artırmış, zamanla kıyı alanları kentin kullanımına yetmemeye başlamış ve beraberinde kıyı dolgu alanı kavramı ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada İstanbul kentinin peyzajına büyük katkısı bulunan kıyı dolgu alanlarındaki odunsu bitkiler değerlendirilmiştir. Bu amaçla kentin en önemli kıyı dolgu alanlarından kuzeyde Sarıyer, güneyde Avcılar, Maltepe ve Kartal kıyı dolgu alanları örnek alan olarak belirlenmiş ve öncelikle buralarda kullanılan odunsu bitkiler tespit edilmiştir. Daha sonra da bu bitkilerin ekolojik tolerans (don, kuraklık, tuzluluk ve hava kirliliği) kriterleri dikkate alınarak değerlendirilmiştir. Sarıyer, Avcılar, Kartal ve Maltepe kıyı dolgu alanlarında gerçekleştirilen arazi çalışmaları sonucunda toplamda 26 familyaya ait 51 odunsu bitki taksonu tespit edilmiştir. Tespit edilen odunsu bitkilerin 37’si angiosperm, 14’ü ise gymnosperm taksonudur. Ayrıca %28.57 gymnosperm ve %21.62 angiosperm taksonlarının tuzluluk toleransının yüksek olduğu ve kıyı bölgelerinde kullanımlarının uygun olduğu tespit edilirken; gymnosperm taksonlarının %35.71'i ve angiosperm taksonlarının %35.14' ünün tuzluluk toleransına sahip olmadığı ve bu yüzden kıyı bölgelerinde kesinlikle kullanılmaması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Özet

The coasts, which are considered as part of the land that limits the sea, are important living spaces for many living things. People have used the coast throughout history for a wide variety of activities. Rapid urbanization increased the intensity of this usage and in time the coastal areas began to be insufficient for the use of the people and then the concept of coastal landfill was emerged. In this study, woody plants in the coastal areas which have a great contribution to the landscaping of the city of Istanbul were evaluated. For this purpose, the most important coastal areas of the city, Sarıyer in the north, Avcılar, Maltepe and Kartal in the south were determined as examples and the woody plants used primarily in these areas were determined. Then these plants were evaluated by taking into consideration the ecological tolerance criteria (frost, drought, salinity and air pollution). As a result of the field studies carried out in the Sarıyer, Avcılar, Kartal and Maltepe coastal areas, totally 51 woody plant taxa belonging to 26 families were identified. 37 of the identified woody plants were angiosperm and 14 were gymnosperm taxa. It is also identified that 28.57% of gymnospermae and 21.62% angiospermae taxa have a high salinity tolerance and their use in coastal areas is appropriate; 35.71% of gymnospermae and 35.14% of angiospermae taxa doesn’t have a salinity tolerance so they shouldn’t be used in coastal areas.