Özel tıp laboratuvarları: Özel sağlık sektörünün hastalarla daha az karşılaşan yüzü

Abstract

With an increase in laboratory diagnostic technologies, there has been a significant increase in laboratory services. As of 2006, the highest number of private laboratories were Radiology (n=1442) laboratories followed by Microbiology laboratories (n=920). From 1997 to 2006, the highest increase has been in physical therapy (196% increase) and nuclear medicine (172%) laboratories. Private medical laboratories have recently been covered under a new legislation. This legislation also limits the number of staff of the private sector and encourages them to merge or to dispose of personnel, thus urges monopoly. Inequalities in the distribution of private health services are also present among private laboratories. Among the private laboratories in Turkey, 60.3% are in 5 of 81 (6.2%) provinces, which are economically more developed and produce 42.6% of the global domestic product (GDP) of Turkey. There is a significant increase in the number of private laboratories from all branches with increasing GDP per province. Inequalities also come forward in the distribution of diagnostic imaging technologies. A report of the Ministry of Health claims that outsourcing of laboratory services to the private sector by public hospitals provides them more profit but the numbers presented are far from realistic. Reforms, competition, the aim for more profits, monopolization and thus a pressure to decrease costs will have negative impacts on the quality services and the health and rights of the staff.

Özet

Laboratuvar tanı olanaklarının artışıyla bu hizmetlerin hacminde önemli artış yaşanmıştır. 2006 verilerine göre Türkiye'de en fazla sayıda özel laboratuvarın bulunduğu branş Radyoloji'dir (n=1442), ardından da Mikrobiyoloji laboratuvarları gelmektedir (n=920). 1997'den 2006'ya dek artış oranı en yüksek olan laboratuvar branşları ise fizik tedavi (%196 artış) ve nükleer tıp (%172 artış) olmuştur. Özel tıp laboratuvarları, Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte yapılan son değişikliklerle bu yönetmeliğin kapsamına girmiştir. Yönetmelikte yapılan diğer bir değişiklik de özel sağlık kuruluşlarına kadro açısından sınırlama getirerek 'serbest' piyasayı sınırlandırmakta, özel kuruluşları birleşmeye ve kadro devretmeye özendirerek tekelleşmeye sevketmektedir. Özel sektördeki hizmetlerin dağılımındaki eşitsizlikler, özel laboratuvarlarda da kendini göstermektedir. Türkiye'deki özel laboratuvarların %60,3'ü, toplamda gayri safi yurtiçi hasılanın (GSYH) %42,6'sını üreten, ekonomik olarak önde giden beş ilde (%6,2) bulunmaktadır. İllerin GSYH'ları arttıkça her branştan özel laboratuvar sayılarında anlamlı düzeyde artış gözlenmektedir. Eşitsizlikler, görüntüleme cihazlarının dağılımda da kendini göstermektedir. Sağlık Bakanlığı'nın bir raporunda kamu hastanelerinin laboratuvar hizmetlerini özel sektörden satın almaları durumunda daha fazla kar elde edecekleri öne sürülmektedir ancak sunulan rakamlar gerçeği yansıtmamaktadır. Reformlar, rekabet, daha fazla kar amacı, tekelleşme ve bu nedenlerle oluşan maliyetleri azaltma baskısı, hizmetin kalitesini ve çalışanların sağlığını ve özlük haklarını olumsuz etkileyecektir.