"Gerçeğe Çağrı": Neo-liberal dönemde çağrı merkezi çalışanlarının enformel Örgütlenme pratikleri

Özet

Çalışmanın temel amacı, atipik çalışma biçimlerinin kolektif pratiklere etkileri-- ni ortaya çıkarmaktır. Buna yönelik olarak, atipik çalışma biçimlerinin kolektif eylemlerin formel niteliğini anlamsızlaştırdığı ve eylem biçimlerinde de enformelleşmeye yol açtığı ileri sürülmektedir. Ayrıca, esnek üretim biçimin tipik bir örneği olan çağrı merkezlerinde örgüt yapısının dayandığı izleme ve gözetim mekanizmalarının çalışan otonomisini kısıtladığı varsayımından hareketle, enformel direniş stratejilerinin güçlenmesine yol açtığı da iddia edilmektedir. Söz konusu varsayımlar, Türkiye'de çağrı merkezi çalışanlarının ilk ve tek örgütü olan "Çağrı Merkezi Çalışanları Derneği" örneğinden hareketle analiz edilmeye çalışılmıştır. Dernek kurucuları ve dernek üyelerini kapsayan görüşme yöntemine dayanan bir saha araştırması gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın temel sonuçlarına göre, işin niteliğinden kaynaklanan bilgi teknolojileri kullanımı, çalışanların örgütlenme pratiklerini dönüştürmektedir. Çağrı merkezlerindeki emek sürecinin yapısı, çalışanların direniş deneyimlerini doğrudan etkilemektedir. Sendikal eylemlerin tersine, merkezsizlik ve geçicilik örgütün enformel eylemlerinin temel özellikleri arasındadır. Örgütün hem internet tabanlı ve yeni nesil bir örgütlenmeye örnek olması hem de alışılmadık eylem biçimleri taşıması, onları neoberal kapitalizm döneminin emek hareketleri içerisinde özgün bir yere koymaktadır.