Clash, dialogue, alliance: The rise of civilizationist discourse and its influences on Turkey-EU relations

Çatışma, diyalog, ittifak: Medeniyetçi söylemin yükselişi ve Türkiye-AB ilişkilerine etkileri

Abstract

This paper aims to analyze the emergence of the dialogue among civilizations discourse in international politics with a particular emphasis on its utilization in Turkey-EU relations. The idea of dialogue among civilizations was first formulated as a response to Samuel Huntington s clash of civilizations thesis. Its use as the main framework of Turkey-EU relations in the 2002-2005 period received support from both Turkish and European public opinion. With the help of this support, Turkey contributed to the evolution of the idea of dialogue among civilizations to the alliance of civilizations project. The currency of the project has increased under the foreign ministry of Ahmet Davutoğlu who has been a keen supporter of the idea from the beginning and has been emphasizing civilizational identities as well as the reshaping of Turkish foreign policy based on civilizational analyses.The article has four sections. The first section contextualizes the emergence of the idea of dialogue among civilizations in the late 1990s within the framework of the revitalization of civilizational thinking, and discusses the concurrent rise of civilizational analyses in various fields, like political philosophy, sociology and international relations. Section two focuses on the appropriation of the dialogue among civilizations idea in Turkey-EU relations. Section three discusses Davutoğlu s works and recent discussions in Turkey concerning the issue and suggests that AKP government s search for an alternative vision represents a civilizationist turn in Turkish foreign policy. The last section raises a series of criticisms and questions about the revitalization of civilizational analyses and the idea of dialogue among civilizations in general, and about the transformation of this idea into a concrete project in the context of Turkey-EU relations in particular. The main argument of the article is that the discourse of dialogue among civilization falls short to offer a genuine alternative to Huntington s clash thesis, and does not provide a viable ground for Turkey-EU relations.

Özet

Bu makale medeniyetler arası diyalog söyleminin uluslararası düzlemde ortaya çıkışını ve buna paralel olarak Türkiye-AB ilişkilerinin merkezine yerleştirilmesi sü- recini ele alıyor. Medeniyetler arası diyalog söylemi öncelikle Samuel Huntington tarafından ortaya atılan medeniyetler çatışması tezine bir yanıt olarak formüle edildi. 2002-2005 döneminde bu söylemin Türkiye-AB ilişkilerinin ana çerçevesine dönüşmesi gerek Türkiye gerekse AB kamuoylarında destek gördü. Bu destek ile birlikte Türkiye, medeniyetler arası diyalog söyleminin medeniyetler ittifakı projesine evrilmesine katkıda bulundu. Baştan itibaren medeniyet aidiyetlerini ve medeniyetler arası diyalog fikrini önemseyen ve Türk dış politikasının bu fikirlere atıfla yeniden şekillendirilmesini savunan Ahmet Davutoğlunun dışişleri bakanı olması ile birlikte medeniyetler arası diyalog fikri gündemdeki ağırlığını artırdı. Makale dört bölümden oluşmakta. İlk bölüm medeniyetler arası diyalog fikrinin 1990ların sonunda doğuşunu medeniyet temelli düşünce ve analizlerin yükselişi çerçevesinde tartışıyor ve siyaset felsefesi, sosyoloji ve uluslararası ilişkiler gibi farklı dallardaki yansımalarına odaklanıyor. İkinci bölüm medeniyetler arası diyalog söyleminin Türkiye-AB ilişkilerinde merkezî bir konuma yerleşmesi sürecini ele alıyor. Üçüncü bölüm, Türk dış politikasında AKPnin giriştiği alternatif arayışını medeniyetçi dönüş olarak adlandırmayı öneriyor ve konuya ilişkin Davutoğlunun çalışmalarını ve güncel tartışmaları değerlendiriyor. Dördüncü ve son bölüm ise genel olarak medeniyet temelli analizler ile medeniyetler arası diyalog fikrine, özel olarak da bu fikrin Türkiye-AB ilişkilerinde somut bir projeye dönüş- mesine ilişkin bir dizi soru ve eleştiri getiriyor. Esas olarak makale, medeniyetler arası diyalog söyleminin Hungtingtonın çatışma tezine uygun bir yanıt ve Türkiye-AB ilişkileri için verimli bir zemin oluşturmadığı argümanını savunuyor.