Sağlam nesiller ya da dejenerasyon: Türkiye'de alkol karşıtı düşünce ve hareket (1910-1950)

Özet

Bu çalışmada 1910-1950 yılları arasında Türkiye'de alkol karşıtı hareketin nasıl bir tarihsel atmosferde, uluslararası ortamda ve düşünsel temeller üzerinde geliştiği tartışılmaktadır. Modernleşen Türkiye'de alkolün hangi bilimsel argümanlarla ele alındığı ve konuya hangi toplumsal ve siyasi kaygılarla yaklaşıldığı çalışmanın odak noktasını oluşturmaktadır. Bu dönemde güçlenen alkol karşıtı hareketin ortaya çıkardığı metinlere baktığımızda alkolün birbiriyle eklemlenmiş iki hat üzerinden sorunsallaştırıldığı görülmektedir: biyolojik ve toplumsal dejenerasyon. Bu sorunsallaştırmada öne çıkan ilk hat, alkolün müstakbel nesillerin sağlığını tehdit ettiği, alkol alışkanlığının verasetle kuşaklararasında aktarılarak biyolojik dejenerasyon yarattığı ve bu bağlamda milli nüfus politikalarına zarar verdiği yönündedir. İkinci hat ise alkolün sosyo-ekonomik yapıyı gerilettiğini, suç oranlarını artırdığını, ahlaki çöküş yarattığını ve genel bir toplumsal dejenerasyona yol açtığını savunmaktadır. Genel bir değerlendirme yaptığımızda ise bu düşünsel çerçeveye yaslanan alkol karşıtı hareketin ulus inşa sürecine, nüfus stratejilerine ve toplumsal normların inşasına önemli bir entelektüel harç temin ettiği görülmektedir.