İnsan sermayesinin kaynağı: Maddi olmayan emek

Abstract

Bu makale Michael Hardt ve Antonio Negri’nin İtalyan Otonomist hareketinden devraldıkları “maddi olmayan emek” kavramını incelemektedir. Öncelikle düşünürlerin disiplin toplumundan denetim toplumuna geçişin bir parçası olarak düşündükleri “ekonominin postmodernleşmesi” ve post-Fordist üretim süreci ele alınarak, iş ve işçi figürlerinin anlamının nasıl bir değişime maruz kaldığı incelenmektedir. Bu çerçevede maddi olmayan emeğin çeşitli boyutları betimlenerek, kavrama yönelik bazı eleştirilerden söz edilmektedir. Bunun ardından Michel Foucault’nun yönetimsellik ve neoliberalizm arasındaki kurduğu bağlantı değerlendirilecek ve bu bağlamda “rekabet” kavramının önemi vurgulanacaktır. Bu temelde Foucault’nun son dönem düşüncelerinin maddi olmayan emek kavramını yorumlamada nasıl yeni imkânlar açabileceği tartışılacaktır. Böylelikle Foucault’nun The Birth of Biopolitics başlıklı kitabında “genetik” örneğinde ortaya koyduğu “insan sermayesi” kavramının, Hardt ve Negri’nin “maddi olmayan emek” kavramına ilişkin tartışmasına eleştirel bir katkı olarak yorumlanabileceği ileri sürülmektedir

Özet

Bu makale Michael Hardt ve Antonio Negri'nin İtalyan Otonomist hareketinden devraldıkları "maddi olmayan emek" kavramını incelemektedir. Öncelikle düşünürlerin disiplin toplumundan denetim toplumuna geçişin bir parçası olarak düşündükleri "ekonominin postmodernleşmesi" ve post-Fordist üretim süreci ele alınarak, iş ve işçi figürlerinin anlamının nasıl bir değişime maruz kaldığı incelenmektedir. Bu çerçevede maddi olmayan emeğin çeşitli boyutları betimlenerek, kavrama yönelik bazı eleştirilerden söz edilmektedir. Bunun ardından Michel Foucault'nun yönetimsellik ve neoliberalizm arasındaki kurduğu bağlantı değerlendirilecek ve bu bağlamda "rekabet" kavramının önemi vurgulanacaktır. Bu temelde Foucault'nun son dönem düşüncelerinin maddi olmayan emek kavramını yorumlamada nasıl yeni imkânlar açabileceği tartışılacaktır. Böylelikle Foucault'nun The Birth of Biopolitics başlıklı kitabında "genetik" örneğinde ortaya koyduğu "insan sermayesi" kavramının, Hardt ve Negri'nin "maddi olmayan emek" kavramına ilişkin tartışmasına eleştirel bir katkı olarak yorumlanabileceği ileri sürülmektedir