Bellek Süreçlerinin Hayatta Kalma, Ölüm ve Mutluluk Bağlamlarında Değerlendirilmesi

Özet

Hayatta kalma süreci etkisi, hayatta kalma bağlamına uygunluğu açısından değerlendirilen uyaranların, diğer derin kodlama bağlamlarına göre daha iyi hatırlanmasıdır (Nairne, Thompson ve Pandeirada, 2007). Bu anlamda, hayatta kalma süreci belleğin bilinen en iyi kodlama süreçlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Diğer yandan, alanyazında ölüm farkındalığının (ölümlülük belirginliği) hayatta kalma süreci gibi ve onunla örtüşen yapısal bir mekanizmaya sa-hip olarak bellek avantajı yarattığı yönünde görüşler de ileri sürülmüştür (Hart ve Burns, 2012). Bu bağlamda, mevcut araştırmada hayatta kalma, ölümlülük belirginliği, mutluluk ve kelimelerin hoşluğu koşullarının bellek performansı açısından karşılaştırılması amaçlanmıştır. Deney 1’de hayatta kalma senaryosu, kısa ve soyut ölüm ve mutluluk senar-yolarıyla sunulurken, Deney 2’de ölüm ve mutluluk senaryoları somutluk ve ayrıntılı olma gibi özellikler açısından ha-yatta kalma senaryosuyla eşleştirilerek sunulmuştur. Her iki deneyde hayatta kalma süreci etkisi ortaya çıkarken, ölüm ve mutluluk koşulları arasında anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir. Sonuçlar, hayatta kalma ve ölümlülük belirginliği süreçlerinin farklı yapısal mekanizmalara sahip olduğunu göstermiştir. Bu sonuçlar aynı zamanda, hayatta kalma bağla-mının ölüm, mutluluk, hoşluk gibi bağlamlara göre daha fazla kodlama zenginliğine sahip olduğu ve duyguların hayatta kalma avantajını açıklayamadığı yönündeki alanyazındaki görüşleri güçlendirmektedir. Araştırmada en fazla yanlış hatırlama belirsizlik içeren ölüm bağlamında gözlenirken, hatırlama keskinliği ile uygunluk etkisi açısından önemli bir farklılık bulunmamıştır.