XVIII. YÜZYIL OSMANLI-DOĞU AVRUPA DİPLOMASİSİ VE BU DİPLOMASİ KAVŞAĞINDA YENİ BİR UNSUR: SIĞINMACI UKRAYNA KAZAKLARI

18th Century Ottoman Diplomacy and a New Element at the Crossroads of this Diplomacy: The Refugee Ukrainian Cossacks

Özet

I. Petro’nun çarlık dönemiyle yükselişe geçen Rusya, XVIII. yüzyılın önemlibir gücü haline gelerek bölgede egemenlik kurmaya çalışmıştır. Osmanlı Devleti iseKarlofça Antlaşması’yla kaybettiği toprakları geri almayı amaçlamıştır. Bu güçlerinyaptığı gibi XVIII. yüzyılın başında Kazakların da strateji değişikliğine gittiğigörülmüştür. Ukrayna Kazakları, himayesinde yaşadıkları Rusya’nın ağır yaşamkoşullarından rahatsız olmaya başlamış ve bu rahatsızlıklarını Kuzey Savaşlarısırasında İsveç’in yanında savaşarak göstermişlerdir. İlk mücadeleleri başarılı geçenİsveç ve Ukrayna Kazaklarının ittifakı, Poltova Savaşı’yla hezimete uğramıştır. Buhezimet sonrasında İsveç Kralı XII. Karl ve Ukrayna Kazaklarının Hatmanı IvanMazepa sağ kalan adamlarıyla birlikte Osmanlı’nın Özi’deki topraklarınasığınmışlardır. Osmanlı Devleti, ortak düşman Rusya’ya karşı mücadele etmişolmalarından dolayı topraklarına sığınan bu askerleri himaye etmiş; buralardabarınabilecekleri koşullar oluşturmuştur.Bu çalışma, XVIII. yüzyılın başlarında Osmanlı topraklarına ilk olarak gelipyerleşen Ukrayna Kazaklarını konu almıştır. Söz konusu Kazakların, genel anlamdaOsmanlı Devleti ile ilişkileri bağlamında; buradaki siyasal, sosyal ve ekonomikyaşantıları tespit edilmeye çalışılmıştır.

Abstract

Russia, which rose with Petro’s reign period, became an important power of the 18th century and tried to establish sovereignty in the region. By the way, the Ottoman Empire intended to take back the lands it lost with the Karlowitz Treaty. At the beginning of the 18th century, the Cossacks, same like these powers, also changed their strategy. The Ukrainian Cossacks began to feel uncomfortable with the severe conditions of life in Russia which they lived under the auspices of, and they expressed their discomfort by fighting beside Sweden during the Northern Wars. The alliance of the Swedish and Ukrainian Cossacks, whose first struggles were successful, was defeated by the Battle of Poltava. After this defeat, King of Sweden Charles XII. And the hatman (chief) of the Ukrainian Cossacks Ivan Mazepa took refuge with the survivors in the Ottoman lands. The Ottoman Empire patronized these soldiers who had taken refuge in their lands because they had fought against the common enemy Russia, and created conditions in which they could lodge. This study is about the Ukrainian Cossacks who settled first in the Ottoman territories at the beginning of the 18th century. In the context of relation of the Cossacks with the Ottoman Empire in general terms; the political, social and economic lives of them have been tried to be determined.