DEHB tanılı Türk çocuk ve ergenlerde metilfenidatın ağırlık, boy ve beden kitle indeksi üzerine etkisi

The effects of methylphenidate on weight, height, and body mass index in Turkish children and adolescents with ADHD

Abstract

Amaç: Psikostimülan (metilfenidat) tedavisinin büyüme üzerindeki etkilerinin altında yatan patofizyolojik mekanizmalar hala tartışmalıdır. Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) olan Türk çocuklarında ve ergenlerinde metilfenidatın boy, kilo ve beden kitle indeksi (BKİ) üzerindeki uzun dönem etkilerinin araştırılması planlanmıştır. Yöntem: Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Anabilim Dalı'nda en az 1 yıl boyunca metilfenidat tedavi edilmiş DEHB’li katılımcılar (6-18 yaş, 330 erkek, 103 kız) geriye dönük taranarak çalışmaya alınmıştır. Tedaviye başlamadan önce ve izleme sürecinde ağırlık, boy ve BKİ değerleri, Türk toplum normları kullanarak yaşa ve cinsiyete göre düzeltilmiş z puanlarına dönüştürülmüştür. Bulgular: Boy ve ağırlık z standart sapma puanlarının (SDS) tedavi ile azaldığı saptandı (başlangıç boy-SDS [SDS]: 0.74±1.43, izlem boy-SDS [SDS]:-0.67±4.35, t-testi p<0.001; başlangıç ağırlık-SDS [SDS]: 0.61±1.28 ve izlem-ağırlık-SDS [SDS]: -0.41±0.76, t-testi p<0.001). Metilfenidat tedavisinden önce ve sonra BKİ-SDS'de anlamlı düzeyde farklılık saptanmadı (başlangıç BKİ-SDS [SDS]: 0.27±1.21, izlem BKİ-SDS [SDS]: -0.20±4.54, t-testi p=0.353). Ancak, ilaç tedavisine başlandığı sırada olguların çocuk (6-12 yaş) veya ergen (13-18 yaş) olup olmadığına bakıldığında, çocuk grubunda boy ve BKİ tedaviden etkilendiği bulundu (başlangıç boy-SDS [SDS]: 0.87±1.42; izlem boy-SDS [SDS]: -0.78±4.81; p=0.002; (başlangıç BKİ-SDS [SDS]: 0.29±1.19; izleme BKİ-SDS [SDS]: -0.21±0.69; p<0.001). Farklı etkenlerin, tedaviye olası katkısını değerlendiren çoklu lineer regresyon analizinin sonuçları, sadece tedaviye başlangıç yaşının (B=-0.039, p=0.011) son ağırlığı öngördüğünü saptadı. Tartışma: Metilfenidatın boy ve BKİ üzerine olumsuz bir etkisinin olduğu sonucuna varılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulguların DEHB'nin seyrini etkileyebilecek büyüme parametrelerinin değerlendirilmesinde, daha etkin ve kalıcı tedavi yaklaşımlarının oluşturulmasında ve hastaların tedaviye uyumunun sağlanmasında yardımcı olabileceği düşünülmektedir. (Anadolu Psikiyatri Derg 2020; 21(2):211-217)

Özet

Objective: The pathophysiological mechanisms underlying the effects of psychostimulants (methylphenidate)treatment on growth still remain controversial. We examined the long term effects of methylphenidate on height, weight and body mass index in Turkish children and adolescents with attention deficit hyperactivity disorder (ADHD).Methods: Participants (6-18 years, 330 boys, 103 girls) diagnosed with ADHD who received treatment with methylphenidate for at least 1 year at the Department of Child and Adolescent Psychiatry at Dokuz Eylül University Medical School were included in a retrospective study. Weight, height, and BMI z scores were converted to age- and gendercorrected z scores using norms from the Turkish population at baseline and last follow-up. Results: Height and weight standard deviation score (SDS) were reduced by treatment (baseline height-SDS [SDS]: 0.74±1.43, followup height-SDS [SDS]: -0.67±4.35, t-test p<0.001; baseline weight SDS [SDS]: 0.61±1.28, and follow-up weightSDS [SDS]: -0.41±0.76, t-test p<0.001). There were no differences in BMI-SDS before and after stimulant treatment (baseline BMI-SDS [SDS]: 0.27±1.21, follow-up BMI-SDS [SDS]: -0.20±4.54, t-test p=0.353). However, considering whether patients were children (6-12 years) or adolescents (13-18 years) when they started medication, in the group of children, height and BMI was affected by treatment (baseline height-SDS [SDS]: 0.87±1.42; follow-up heightSDS [SDS]: -0.78±4.81]; p=0.002; baseline BMI-SDS [SDS]: 0.29±1.19; follow-up BMI-SDS [SDS]: -0.21±0.69;p<0.001). Results of multiple linear regression analysis which assess the possible contribution of the different treatment-related factors, only age starting treatment (B=-0.039, p=0.011) predicted final weight. Conclusions: We conclude that methylphenidate shows a negative effect on height and BMI in children. It was thought that thefindings obtained at the end of the study might be helpful in assessing the growth parameters that may facilitate thecourse of the ADHD, and in the improvement of more efficient and permanent treatment approaches, and theadherence of patients to the treatment. (Anatolian Journal of Psychiatry 2020; 21(2):211-217)