Evolution the Turkish Public Administration (I)

Abstract

This article is a product of the idea that Turkish public administration's evolution must be known especially for its transformation mechanisms. By keeping the difference between the implications of the concept of evolution for the natural sciences and the social sciences in general, the dynamics of "spontaneity", is tried to be determined for the first stage that was called as the Foundation Period of the Republican era. The voluntary effects on and, de facto steps took in the Turkish administrative structure are discussed in relation with the administration philosophy and the target had been put for the newly independent and perfection-directed society especially for until 1947. Arising of some signs after 1947, for a change in the integrative approach in administration is brought to the end of the article which will be the beginning of the second part on the period after 1953.

Özet

Bu makale Cumhuriyetin kuruluşundan bugüne uzanan süreçte Türk kamu yönetiminin nasıl bir evrim geçirdiğinin ortaya konulmasının gerekli olduğu düşüncesinin bir ürünüdür. Doğanın gelişim sürecinde evrim kendiliğinden ortaya çıkan değişmelerle gerçekleştiği için, kavramı doğabilimdeki içeriğiyle alıp toplumbilimleri alanı içindeki yönetim disiplinleri çalışmalarında da, süreçlere aynı çağrışımla yaklaşmanın bilimsel bir tutum olmayacağı açıktır. Toplumbilimleri alanında ve hele kamu yönetimi disiplini çalışmalarında özellikle, tarihsel sürecin işleyişinde iradi etkilerin rolünün çok önemli olduğu bilinmek zorundadır. Dolayısıyla, bu çalışmada, Türk kamu yönetiminin evrimine nelerin yön verdiğinin, bir başka deyişle "kendiliğinden "in dinamiklerinin belirlenebilmesi hedeflenmiştir. Bir süreli yayında ayrılabilecek sayfa olanakları gözönüne alınarak, çalışma bir dönemleme anlayışı içinde bölümlere ayrılmış ve burada 1950'li yılların başına kadar sürmüş olan Kuruluş Dönemine yer verilmiştir. İncelenen 1920-1953 dönemi, devralınan yönetim örgütünün, yeni bir devlet anlayışının yaşama geçirilişi sürecinde dönüştürüldüğü bir Kuruluş evresi olmuştur. Yabancı işgalden kurtuluşun yolunun, aynı zamanda işgale kapıları açan yönetim anlayışı ve uygulamalarının sahibi olan (Osmanlı) İmparatorluğu(nu) yıkıp, bağımsızlığım kazanmış bir ulus olmaktan geçtiğine karar verenlerin önderlik ettiği ilk yıllarda Türk kamu yönetimi önce cumhuriyet rejiminin temel kurumları ile donatılmıştır. Ardından, demokratik ve laik bir yönetim örgütünün yapılandırılabilmesinin önkoşulu olan hukuki reformlar ve onları çalıştıracak organlar örgütlendirilmiş, kamu hizmeti alanları yeniden belirlenerek kamu yönetimi sisteminde buna uygun -yeni bakanlık, kuruluş, birim gibi- eklemelere gidilmiştir. 1930'lu yıllarla birlikte, başlangıçtaki asli hedeflerden olan, ekonomik bağımsızlığın iktisadi üretim ayağının güçlendirilmesi konusu da kamu hizmeti kapsamına alınmıştır. Böylece 1940'lı yılların yarısına kadar Türk kamu yönetimi, kuruluş amaçlarına yansıyan,toplumsal yaşam kurgusu ve buna uygun bütüncül bir yönetim anlayışının yaşama geçirilmesinde temel araç olmuştur. 1947'den itibaren yönetim anlayışında değişmelerin işaretleri belirmeye başlarken, kamu yönetiminin kendisi de bir özne haline gelmiştir.