TOBACCO PRODUCTION AND POLICIES DURING INONU ERA IN TURKEY (1938-1950)

İNÖNÜ DÖNEMİ’NDE TÜRKİYE’DE TÜTÜN YETİŞTİRİCİLİĞİ VE POLİTİKASI (1938-1950)

Abstract

This study focused on tobacco production and policies, and its effects on Turkish economy in the light of data between November 1938 and 1950 when Ismet Inonu was the president. The study addressed the subject matter under six sections: (1) Tobacco production during the Inonu era, (2) tobacco seed breeding, (3) tobacco trade, (4) organization in tobacco activities, (5) tobacco companies, and (6) congresses and meetings on tobacco. Data were collected from the Presidency Republican Archive Documents, official publications, Memorandum Diary of the Grand National Assembly of Turkey, laws and minute books, Official Gazette of the Republic of Turkey, annual statistics, periodicals, journals on agriculture and economy, and newspaper articles of the era. The study also examined global developments in tobacco production as well as the developments in Turkey. The results are as follows: After Ismet Inonu was elected as the president, efforts focused primarily on tobacco production and tobacco seed breeding. High-quality Virginia seeds were brought to Turkey and were tentatively cultivated in different regions as well. During World War II, an important source of income was created for the Turkish economy thanks to the foreign currency provided by the sale of leaf tobacco made by various states, especially the USA, England, and Germany, during the efforts to combat the cost of living, hunger, and poverty. However, despite the vitality of leaf tobacco in foreign markets, the complaints about the base price decline that emerged from time to time in the domestic markets became one of the major problems of this period. Despite the adverse effects of the war, companies funded by private capital continued to develop Turkish tobacco production and trade. Subsequently, with the help of establishing organizations and holding congresses and meetings on tobacco production activities, tobacco production and trade was increased, which, in turn, made significant contributions to the national economy.

Özet

Bu çalışma İsmet İnönü’nün Cumhurbaşkanı olduğu 1938’den 1950’e kadar olan dönemdeTürkiye’de tütün yetiştiriciliği ve politikasıyla bunun ekonomiye olan etkilerine odaklanmaktadır.Çalışma, İnönü Dönemi’nde tütün üretimi; tütün tohumu çalışmaları; tütün ticareti; tütünfaaliyetlerinde teşkilatlanma; tütün şirketleri; tütün kongre ve toplantılarıyla sınırlandırılarak altıbaşlık halinde ele alınmıştır. Tütün yetiştiriciliği ve politikasının ekonomiye olan yansımaları sayısalverilerle değerlendirilmiştir. Çalışmanın kaynak materyalini, Başkanlık Cumhuriyet Arşivi Belgeleri,resmi yayınlardan; Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Zabıt Ceridesi, kanunlar ve tutanakdergileri, Türkiye Cumhuriyeti Resmi Gazetesi, istatistik yıllıkları ve dönemin süreli yayınları arasındabulunan tarım ve ekonomi dergileriyle gazete makaleleri oluşturmaktadır. Konu incelenirken,dönemin Türkiye’si ile dünyanın tütün yetiştiriciliği alanında yaşanan gelişmeleri göz önünegetirilerek analiz edilmiştir. Makaleden elde edilen sonuçlar şunlardır: İnönü’nün Cumhurbaşkanlığımakamına gelmesinden sonra tütüncülüğün gelişimi için ilk etapta üretim ve tohum ıslahına önemverilmiş, bilhassa kalitece üstün Virginia tohumları Türkiye’ye getirilerek ülkenin çeşitli yörelerindedeneme girişimlerinde bulunulmuştur. II. Dünya Savaşı Döneminde ülkenin hayat pahalılığı, açlık veyoklukla mücadele çalışmalarında ABD, İngiltere ve Almanya başta olmak üzere çeşitli devletleregerçekleştirilen yaprak tütün satışıyla temin edilen döviz sayesinde, Türk ekonomisine önemli birgelir kaynağı meydana getirilmiştir. Ancak dış pazarlarda yaşanan yaprak tütün canlılığına rağmeniç piyasalarda zaman zaman ortaya çıkan taban fiyatı geriliğiyle ilgili yakınmalar, bu dönemin gözeçarpan belli başlı önemli sorunlarından biri haline gelmiştir. Savaşın olumsuz koşullarına rağmenözel teşebbüs tarafından tahsis edilen sermayelerle kurulan şirketler sayesinde Türk tütüncülüğüve ticaretinin geliştirilmesi sürdürülmüştür. Akabinde tütün faaliyetlerinde teşkilatlanma ve çeşitlikongre ve toplantıların düzenlenmesiyle üretim ve ihracat daha da artırılarak milli ekonomiyekatkılar sağlanmıştır.