Doğu ve Ötekilik: İngiliz Seyahatnamelerinde Türk Kimliği (Lady Montagu ve Richard Chandler)

Özet

1580'lerden itibaren Türkiye-İngiltere siyasî ve ticarî ilişkilerinin etkin bir süreç içine girmesi üzerine, İngiltere'de Türkiyeve Türklere yönelik ilgi artmaya ve bu bağlamda çeşitli seyahatnameler, diplomatik raporlar, mektuplar ve tarih kitaplarıyazılmaya başlamıştır. Bu tür yayınlar, daha sonraki yüzyıllarda giderek artmış ve bu yayınlarda, Türk kimliğine ilişkin anlatımlar ve yorumlamalar farklılıklar göstermiştir. Türkler,Türk toplumu ve coğrafyası, bir yandan çeşitli olumsuz anlatımlarla ötekileştirilirken, bir yandan da Doğu gizemliliği vemistisizmi çerçevesinde romantize edilmiş ve fantezilerle gerçeklerin karışımı bir anlatımla betimlenmiştir. Bu iki karşıtbakış açısının örnekleri arasında, onsekizinci yüzyıl içindefarklı tarihlerde Türkiye'de bulunmuş olan Lady Mary Wortley Montagu ve Richard Chandler öne çıkmaktadır. İşte bumakalede, Lady Montagu'nun hem Doğu romantizmi, hemde Türk toplumuna ve yaşamına ilişkin fantezilerle bezenmişanlatımı ile Chandler'ın önyargılı, tekbenci (solipsistic) ve ötekileştirici anlatımı, metinlere ve çeşitli kaynaklara atıflar yapılarak ele alınmakta ve yorumlanmaktadır. Çerçeve oluşturmasıbakımından ve giriş olarak, tarihsel bir bağlamda Batı'nınfarklı Doğu algılamaları üzerinde durulmaktadır. Ayrıca, Batılıların Türk toplumuna ve insanına olumsuz bakışının kökenlerine değinilmektedir