Turkic Focal Present Tense Markers and Their Absence in Cypriot Turkish

Türk Dillerinde Odaksıl Şimdiki Zaman İşaretleyicisi ve Kıbrıs Türkçesinde Eksikliği

Abstract

This study focuses on Turkic focal present markers and the possible reasons for the absence of this marker in Cypriot Turkish. In older Turkic, present markers could also function as focal present markers. Most modern Turkic languages have developed special focal present forms. Cypriot Turkish is one of the few varieties that have not undergone a focal present renewal. The reason is that the -(I)yor type in Turkish as spoken in Turkey emerged after the period of Turkish emigration to the island. This is also indicated by the fact that this type did not become widespread in Standard Ottoman until the 18th century. On the other hand, it is generally assumed that the focal present tense marker -(y)Ir found in certain variants of Turkish has developed from the converb + yüri-r. This is most probably incorrect.

Özet

Türkçenin eski dönemlerinde geniş zaman ekleri odaksıl şimdiki zamanı da gösteriyordu. Türk dilleri çoğu zamanla odaksıl şimdiki zaman biçimleri geliştirmiştir. Kıbrıs'ta konuşulan Türkçe şimdiki zaman yenilenmesinin gerçekleşmediği az sayıda varyanttan biridir. Bunun en önemli nedeni, Türkiye Türkçesindeki -(I)yor tipinin, adaya Türk göçlerinin olduğu dönemden sonra ortaya çıkmış olmasıdır. Söz konusu biçimin Standart Osmanlıcada 18. yüzyıla kadar yaygınlaşmamış olması da bunu gösterir. Buna karşılık bazı Türkçe varyantlarda görülen şimdiki zaman işaretleyicisi {-(y)Ir}'ın, zarffiil + yüri-r biçiminden geliştiği düşünülür. Bu, büyük bir ihtimalle yanlıştır. Yazıda Türk dillerinde odaksıl şimdiki zaman işaretleyicileri ve Kıbrıs Türkçesinde bu işaretleyicinin neden eksik olduğu kısaca ele alınmaktadır.