Compound Verbs in Atabetü'l-Hakayık

Abstract

Compound verbs are an area of Turkish yet to be enlightened. This study, a contribution in the way of a solution to this matter, is about compound verbs in Atabetü'l-Hakayık, Edib Ahmet's work of the 12th century, introduced by Reşit Rahmeti Arat to the world of science. Although Arat states that very few auxiliary verbs are used in the work (four auxiliary verbs, which are bil-, u-, bir-, and tur), we think this information is inadequate. The verbs Arat names as auxiliary words are descriptive verbs to us. These kinds of verbs determine - in terms of aktionsart - the meanings of main verbs that have lost their real meanings and have taken a converb.According to our study, there are eight descriptive verbs in Atabetü'l-Hakayık. The other group of compound verbs consists of compound verbs where the first verb in adverb form is protodescriptive, and the real meaning is conveyed by the second verb.

Özet

Birleşik eylemler, Türkçenin henüz aydınlığa kavuşturulamamış bir alanıdır. Meselenin çözümüne giden yolda bir katkı niteliğindeki bu çalışmada, Reşit Rahmeti Arat'ın bilim dünyasına sunduğu Edib Ahmed'in 12. yüzyılda kaleme aldığı Atabetü'l-Hakayık adlı eserindeki birleşik eylemler ele alınmıştır. Her ne kadar Arat, eserde yardımcı eylemlerin genelde çok az (bil-, u-, bir- ve tur- olmak üzere dört yardımcı eylem) kullanıldığını belirtmişse de bunun eksik kaldığı kanısındayız. Onun yardımcı eylemden kast ettiği bizim betimleyici (deskriptif) olarak gördüğümüz eylemlerdir. Bu türden eylemler, asıl anlamlarını yitirerek ulaç (gerundium) eki almış esas eylemlerin anlamlarını kılınış (aktionsart) bakımından belirlemektedir. Bizim belirlememize göre Atabetü'l-Hakayık'ta sekiz betimleyici eylem bulunmaktadır. Birleşik eylemlerin diğer grubunu zarf görevindeki ilk eylemin belirleyici (protodeskriptif) olduğu, asıl anlamı ise ikinci eylemin taşıdığı birleşik eylemler oluşturmaktadır.