Osmanlı İmparatorluğu döneminde gayrımüslim vatandaşların imar faaliyetleri ve Mustafapaşa ( Sinasos )

Özet

1453 yılında Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'u almasıyla Osmanlı yönetiminde yaşayan gayrimüslim vatandaşların siyasi-ekonomik ve politik durumları pek çok bilimsel araştırmaya konu olmuştur. Osmanlı İmparatorlğu'nun ilk dönemlerinde, gayrimüslimlere bazı haklar tanınmış, bunun yanısıra yeni kilise yapmaları gibi bazı konularda ise yasaklar getirilmiştir. 18. yüzyılın sonu ve 19. yüzyılda değişen Dünya düzeni ile birlikte gayrimüslim vatandaşlara yeni ve geniş haklar tanınmıştır. Bu yüzyıllarda ekonomik açıdan da güçlenen özellikle Rum Ortodokslar Anadolu'nun hemen her yerinde çok sayıda yeni dini yapı inşa etmişlerdir. Bu eserler hakkında yapılan bilimsel çalışma sayısı oldukça yetersizdir. 1923'deki Lozan Antlaşması ile birlikte Yunanistan'a göçmek zorunda kalan Rumlar'in bu dini yapılarından pek çoğu günümüzde terkedilmiş durumdadır. 19. yüzyıldaki adı ile Sinasos günümüzde Ürgüp'e bağlı Mustafapaşa adında bir kasabadır. Yereşimin içi ve yakın çevresinde, 19. yüzyılda inşa edilmiş çok sayıda kilise bulunmaktadır. Aşağıdaki yazıda bu kiliselerden ikisi (Sinasos Manastırı ve Ioannes Thelogos Kilisesi) tanıtılacak, öncesinde Osmanlı idaresi altında yaşayan gayrimüslim vatandaşların durumları özetlenecektir.