Concerns with Turkish in Divan Poetry

Abstract

Köprülüzâde Mehmed Fuâd (1890-1966) collected the poems in the divan of the 16th century poet Edirneli Na?m? that he characterized as "Türk?-yi bas??" and published them with a long foreword under the title D?v?n-ı Türk?-yi Bas?? (1928). This publication paved the way to great errors that have continued to this day. Nearly everyone has believed that a serious Turkization movement began in the 16th century and that Na?m? actually put together a divan under this title. However Na?m? wrote these poems in "Türk?-yi bas??" simply in order to demonstrate his skill, i.e., as a game. His thousands of other poems do not show the slightest concern with avoiding foreign words; but they do demonstrate various kinds of unusual verbal skills. Although Köprülü was well aware of this, in order to conform with the nationalist movement of the period he could not refrain from exaggerating the importance of Na?m?'s writing gazels in "Türk?-yi bas??". This article deals with this attitude and the errors it fostered.

Özet

Köprülüzâde Mehmed Fuâd , 16. yüzyıl şairlerinden Edirneli Nazmi divanında "Türki-yi basit" deyimi kullanılarak nitelenmiş şiirleri bir araya getirip Divan-ı Türki-yi Basit başlığı altında geniş bir önsözle yayımlamıştı (1928). Bu yayım, günümüze değin süregelen büyük yanılgılara yol açtı. Hemen herkes, 16. yüzyılda ciddî bir Türkçecilik akımı başlamış olduğuna inandı ve Nazmi'nin gerçekten bu başlık altında bir divan düzenlediğini sandı. Oysa aslında Nazmi, bu şiirleri sadece hüner göstermek için, yani sadece bir oyun olarak "Türki-yi basit" ile yazmıştı. Yazdığı binlerce başka şiirde ise, yabancı kelime kullanmamak veya az yabancı kelime kullanmak gibi bir kaygısı kesinlikle yoktu; ama o şiirlerinde de çeşit çeşit başka tuhaf hünerler göstermişti. Köprülü, bunu pek iyi bildiği halde, dönemin milliyetçilik akımına ayak uydurabilmek için Nazmi'nin "Türki-yi basit" ile gazeller söylemiş olmasının önemini aşırı derecede abartmaktan kendini alamamıştı. Makalede bu tutum ve bu tutumun yol açtığı yanılgılar ele alınmaktadır