Derdest defterlerinin kaynak değeri üzerine bir deneme: 493 numaralı Ayntâb Derdest Defteri’nin analizi

Özet

Derdest defterleri, timar gelirlerinin kimlerin tasarrufunda olduğunu gösteren defterlerdir. Osmanlı timar düzeni hakkında önemli veriler içeren bu defterlerde, genel hatlarıyla söylemek gerekirse timar türleri, timar gelirlerini oluşturan yerler ve gelirleri, dirlik sahiplerinin adları, meslekleri/nitelikleri, sahip oldukları hisse sayısı, berat tarihleri ve hattâ o dönemin şartlarına göre fotoğrafik görünüşleri (resimleri) bulunmaktaydı. Bu makalede, 493 numaralı Ayntâb (Antep) derdest defteri örneğinden hareketle Osmanlı timar sistemi ve sosyo-ekonomik tarihi açısından kaynak olarak derdest defterlerinin değeri üzerine metodolojik bir deneme yapılmaya çalışılmıştır.