Osmanlılarda malî denetim aracı olarak muhasebe icmal defterleri: Trabzon örneği

Özet

İcmal; uzun bir hesaptan çıkarılan özeti yansıtan toplam anlamına gelmektedir. İcmal defterleri başta vergi ve gelir tespiti yönünde nüfus sayım amaçlı olmak üzere birçok alanda oluşturulmuştur. Ancak bu çalışmada, tam anlamıyla bir muhasebe kaydı özelliği gösteren icmaller üzerinde durulacaktır. Bu yönde askerî seferler ve bilhassa vilayetlerdeki ambar gibi önemli işletmelere ait muhasebe bilgilerini yansıtan icmaller irdelenecektir. Bu tür defterlere yönelik olmak üzere bir işletmenin veya bir bölgenin gelir ve gider kayıtları ifade edilmeye çalışılacaktır. Yine bu defterlerin muhasebe açısından önemleri ortaya konulurken, bunların tutulma şekilleri yanında incelikleri de izah edilecektir.