Findings on Karamürsel Od Stone Used in The Buildings of Istanbul

Abstract

Green volcanic od stones are crucial construction materials and it was excavated widely in Turkey. Od stone was used rarely in Late Roman, Early Byzantium (4-6th centuries) and Early Ottoman periods (16-18th centuries). It was used more at the end of 19th century and the beginning of the 20th century. The stones that were used in İstanbul were delivered from the quarries around Karamürsel. There is little information in early period resources. However, there are many on the uses of Karamürsel Od stone in the construction and restoration of buildings in İstanbul between the second half of the18th century and the 19th century. For that reason, there are some information on the Karamürsel Od stone factory, its organization, the features of the stone (like its excavation, preparation, size, price), factors affecting the price, its transportation to İstanbul and its usage in construction. According to that information, some shops, khans, furnaces, houses, palaces, kitchens, and mosques were either constructed or restored with Karamürsel Od stones. The production and transportation of the stone were laborious. The organization of the production and transportation were also problematic. This article focuses on those problems

Özet

Önemli yapı unsurlarından biri olarak görülen yeşil renkli volkanik od taşları,geçmişte Türkiye’nin bir çok bölgesinden çıkarılmıştır. Bu taşlar, Geç Roma, ErkenBizans (4-6.yüzyıl) ve Erken Osmanlı Dönemi’nde (16-18. yüzyıl) az; 19. yüzyıl sonuile 20. yüzyıl başlarında daha fazla kullanılmıştır. İstanbul için gerekli görülenlerinbir kısmı, Karamürsel taraflarında bulunan ocaklardan çıkarılmışlardır. Erkendevir kaynaklarında konu ile ilgili az ve dağınık bilgilere rastlanmaktadır. Ancak18. yüzyılın ikinci yarısı ile 19. yüzyıl kayıtları, yeni yapılan veya onarılanİstanbul yapılarında Karamürsel od taşı kullanımı hakkında daha düzenli bilgilersunmaktadır. Bu vesileyle Karamürsel od taşı sanayii, organizasyonu, organizasyonproblemleri, od taşı malzemesinin özellikleri, çıkarılışı, hazırlanışı, türleri, ebatları,satış fiyatı, fiyatları oluşturan etkenler, İstanbul’a nakli, hangi yapılarda kullanıldığıve sair konularda bazı bilgi ve birikimler oluşmuştur. Buna göre, İstanbul’da yeniyapılan veya onarılan kâgir dükkânlar, hanlar, top döküm fırınları, evler, saraylar,mutfaklar, camiler ve benzeri yapıların bir kısmında Karamürsel od taşına yerverilmiştir. Od taşlarının üretimi ve nakli, bir dizi zahmetli işlere sahne olmuştur.Söz konusu işlemlerin organizasyonu, bazı problemleri de beraberinde getirmiştir.Araştırmada bu konular üzerinde durulmuştur.