Analysis of the Relationships between Social Development Index Dimensions with Somers' D-Based DEMATEL Method

Sosyal Gelişme Endeksi Boyutları Arasındaki İlişkilerin Somer D Temelli DEMATEL Yöntemi ile Analizi

Abstract

Complementary activities of the dimensions and components that make up the Social Development Index (SPI) of the countries can cause the social development performances of the countries to increase. In this context, the relational structure between the SPI dimensions within the scope of the SPI component values of the European Union countries for 2020 was examined. According to the findings, it was determined that the SPI dimension, which contributes the most to the relational structure in question and has the most relational density value with the most affected in the relational structure, is "opportunities". Thus, it was evaluated that the '' opportunities '' dimension had more cause and effect features in relational structure compared to other dimensions. According to another finding, in the relational structure, the "accommodation" component was found to have the "affecting" and the other 11 components "affected". In addition, it has been observed that the difference between the influence and the influence values of the "basic human needs" dimension components is less than the components of the other dimensions. Therefore, in the relational structure, it was concluded that the '' basic human needs '' dimension is closer to the influencing quality compared to other dimensions according to its own relational capacity, and the functionality of being an independent variable has priority.

Özet

Ülkelerin Sosyal Gelişme Endeksi (SPI)’ni oluşturan boyutların ve bileşenlerinbirbirlerini tamamlayıcı faaliyet göstermeleri, ülkelerin sosyal gelişim performanslarınınartmalarına sebep olabilmektedir. Bu kapsamda araştırmada, 2020 yılı için Avrupa Birliğiülkelerinin SPI bileşen değerleri kapsamında SPI boyutları arasındaki ilişkisel yapıincelenmiştir. Bulgulara göre, söz konusu ilişkisel yapıya en fazla katkı sağlayan, ilişkiselyapıda en fazla etkilenme ile en fazla ilişkisel yoğunluk değerine sahip olan SPI boyutunun‘‘fırsatlar’’ olduğu tespit edilmiştir. Böylelikle ‘‘fırsatlar’’ boyutu diğer boyutlara kıyaslailişkisel yapıda daha çok sebep ve sonuç özelliğine sahip olduğu değerlendirilmiştir. Diğerbir bulguya göre, ilişkisel yapıda ‘‘barınma’’ bileşeninin ‘‘etkileyen’’, diğer 11 bileşenin ise‘‘etkilenen’’ niteliğine sahip olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, ‘‘temel insani gereksinimler’’boyutu bileşenlerinin ilişki yapısı içinde diğer boyutların bileşenlerine kıyasla etkileme veetkilenme değerleri arasındaki farkın daha az olduğu gözlenmiştir. Dolayısıyla ilişkiselyapıda ‘‘temel insan gereksinimleri’’ boyutu kendi ilişki kapasitesine göre diğer boyutlarakıyasla etkileme niteliğine daha yakın ve bağımsız değişken olma işlevselliğinin dahaöncelikli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.