Journals / Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi / 2021 / Cilt: 37 - Sayı: 103
AN EXAMPLE OF MONOPOLY APPLICATIONS IN THE FIRST YEARS OF THE REPUBLIC: MATCH MONOPOLY (1924-1943)
- Pages
- 179–216
- DOI
- —
Abstract
Match was among the items taken under monopoly due to the economic conditions in the first years of the Republic of Turkey. The match in Turkey was monopolized with the 1924 Budget Law to provide new sources of income for the budget. In this study, match monopoly, which is among the monopoly practices adopted as a requirement of the economic conditions of the first years of the Republic, was tried to be examined and evaluated based on the official sources of the state and the press of the period. Although there were some problems in practice, new revenue streams for the budget were created and the match industry in the country was established with the match monopoly, which seems to have developed in a three-stage process as Turkey Match Monopoly Turkish Incorporated Company, Match Monopoly Business Administration, Di American Turkish Investment Corporation Company.
Özet
Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin ilk yıllarında ekonomikkoşulların gereği kibrit inhisar altına alınan ürünler arasında yeralmıştır. Türkiye’de kibritin inhisar altına alınması 1924 senesiMuvazene-i Umumiye Kanunu (Bütçe Kanunu) ile bütçeye yeni gelirkaynaklarının sağlanması amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmadaCumhuriyet’in ilk yıllarının ekonomik şartlarının bir gereği olarakbenimsenen inhisar uygulamaları içinde kibrit inhisarı, devletin resmîkaynakları ve dönemin basınına dayalı olarak incelenmeye vedeğerlendirilmeye çalışılmıştır. Türkiye Kibrit İnhisarı Türk AnonimŞirketi, Kibrit İnhisarı İşletme İdaresi, Di Amerikan Türkiş İnvestmentKorporeşön Şirketi altında olmak üzere üç aşamalı bir süreç içindegeliştiği görülen kibrit inhisarı ile uygulamada bir takım aksaklıklaryaşansa da hem bütçeye yeni gelir kaynakları oluşturulabilmiş hem deülkede kibrit sanayinin kurulması gerçekleştirilebilmiştir.