İBRAHİM YALVACÎ’NİN (İHBÂR BİLLEZÎ)MANZUM KASİDE-İ MUZARİYYE TERCÜMESİ

Özet

21ÖzMısırlı şair Muhammed b. Said el-Bûsîrî, (öl. 1297?) İslam edebiyatında Hz. Pey-gamber methiyeleriyle şöhret bulmuş bir şahsiyettir. Bu methiyeler arasında, Kaside-i Bürde sanıyla bilinen manzumesi (Kevâkibu’d-dürriye fî medhi hayri’l-beriyye) ile Ka-side-i Râiyye olarak da anılan Kaside-i Muzariyye’si (el-Kasîdetü’l-muzâriyye fi’s-salâ-ti alâ hayri’l-beriyye) en yaygın olanlarıdır. Birçok vird mecmuasında, “okuyanın Hz. Peygamber’i rüyasında göreceği” veya “hastalıklarına şifa bulacağı” şeklinde rivayet-lerle kayıtlı bulunan Kaside-i Muzariyye, çok defa şerh ve tahmis edilmiş, farklı dille-re çevrilmiştir. “İhbâr Billezî” lakabıyla bilinen Yalvaçlı İbrahim Efendi’nin (İbrahim b. Muhammed el-Yalvacî, öl.1877) Kaside-i Muzariyye’ye yazdığı manzum tercüme de bunlardan biridir. Müellifin benzer içerikteki şiirlerinin toplandığı bir mecmuada kayıtlı olan kasidenin müstakil olarak ele alındığı herhangi bir akademik çalışmaya rastlanma-mıştır. Bu makalede, İbrahim Efendi tarafından yazılan manzum tercümenin bulunduğu mecmuanın (el-Mecmûatü’l-kübrâ mine’l-kasâidi’l-fuhrâ) bazı nüshaları hakkında bilgi verilmiş, tercümenin çevriyazılı metni oluşturulmuş, içeriği ve şekil özellikleri hakkında değerlendirmelerde bulunulmuştur. Bunun yanında hem Konya Bölge Yazma Eserler Kü-tüphanesindeki kayıtlarda hem de bazı çağdaş araştırmalarda, Yalvaçlı Ali Rıza Efendi’ye (Ali Rıza b. Mehmed Rüşdi Yalvacî, öl. 1902) atfedilen Kaside-i Muzariyye tercümesinin de İbrahim Efendi’nin tercümesinden farklı bir eser olmadığı ortaya konarak arşiv ve kaynaklardaki bir yanlışlık düzeltilmiştir.

Abstract

Egyptian poet Mohammed b. Said al-Busiri (d. 1297?) is a prominent figure in Islamic literature with his panegyrics for the Prophet Muhammad. Among these, his poem known as Qasida al-Burdah (Kevâkibu’d-dürriye fî medhi hayri’l-beriyye) and his Qasida al-Mudariyya (al-Kasîdetü’l-muzâriyye fi’s-salâti alâ hayri’l-beriyye), also known as Qasi-da al-Râiyya, are the most common ones. In many prayer journals, Qasida al-Mudariyya is accredited with such attributes in narratives such as “those who recite it will see the Prophet in his/her dream” or “they’ll find a cure for their diseases.” Apart from the quin-tets, it has also been interpreted and translated into different languages many times. One of them is the poetic translation for Qasida al-Mudariyya written by İbrahim Efendi of Yalvac (İbrahim b. Muhammed el-Yalvacî, d. 1877), who earned reputation with the name “İhbar Billezi”. There is no academic study found in which the ode, recorded in a journal where the author’s poems with similar content were collected, was dealt with separately. In this article, information is given about some copies of the journal (el-Mecmûatü’l-kübrâ mine’l-kasâidi’l-fuhrâ), where the poetic translation written by İbrahim Efendi is found, the transcription of the translation is presented, and the evaluations are made about its content and form characteristics. In addition, it has been revealed that the Qa-sida al-Mudariyya translation attributed to Ali Rıza Efendi of Yalvac (Ali Rıza b. Mehmed Rüşdi Yalvacî, d. 1902) both in the records in Konya Regional Manuscript Library and in some contemporary studies, is not a work different from İbrahim Efendi’s translation, thus correcting an error in the archives and resources