NOTES ON ZİYA GÖKALP'S INTELLECTUAL SOURCES: DISCUSSIONS ON THE INFLUENCE OF GERMAN SOCIOLOGY

ZİYA GÖKALP'İN DÜŞÜNSEL KAYNAKLARI ÜZERİNE NOTLAR: ALMAN SOSYOLOJİSİ ETKİSİ TARTIŞMALARI

Abstract

Ziya Gökalp is the founder of sociology in Turkey and he is one of the most influential names of the Turkish intellectual world. A rich literature was generated about his sociological ideas based on his influence. Studies conducted upon his intellectual sources have a special place in the literature. According to common belief, Gökalp was influenced by French sociology, especially from Durkheim, and developed his system of thought based on this tradition. However, there are also some other studies claiming that his sociology was influenced by the German intellectual tradition and sociology. In this article, the influence of the German sociology, which is not elaborated much, will be opened up for discussion regarding the intellectual sources of Ziya Gökalp. However, before dwelling upon this discussion, Gökalp's stance against social issues followed by his relationship with French sociology and Durkheim will be presented. Thus, a basis for the comparison of different approaches concerning Gökalp's intellectual sources will be provided.

Özet

Ziya Gökalp Türkiye'de sosyolojinin kurucusu ve Türk düşünce dünyasının en etkili isimlerinden birisidir. Günümüzde bu etkiye bağlı olarak onun sosyolojik düşünceleri üzerine zengin bir literatür oluşmuştur. Gökalp'in düşünsel kaynakları üzerine yapılan çalışmalar bu literatürde önemli bir yer tutar. Yaygın kanıya göre Gökalp, Fransız sosyolojisi ve özellikle Durkheim'dan etkilenmiş, düşünce sistematiğini bu geleneğe dayanarak oluşturmuştur. Ancak onun sosyolojisinin belirgin bir biçimde Alman düşünce geleneği ve sosyolojisinden etkilendiğini iddia eden çalışmalar da mevcuttur. Bu makalede Ziya Gökalp'in düşünsel kaynakları konusunda pek fazla üzerinde durulmayan Alman sosyolojisi etkisi tartışmaya açılacaktır. Ancak bu tartışmaya girmeden önce Gökalp'in toplumsal meseleler karşısında bir tutum sahibi oluşu ve ardından Fransız sosyolojisi ve Durkheim'la kurduğu ilişki tanıtılacaktır. Böylece Gökalp'in düşünsel kaynakları konusundaki farklı yaklaşımların karşılaştırılması için bir zemin oluşturulacaktır.