THOMAS KUHN AND HIS IRRATIONAL RATIONALITY

Abstract

In Turkish philosophical literature, excepting a few outstanding philosophers, Thomas Kuhn is still being accused of defending an irrationalist picture of scientific activity or theory choice, or of severely criticizing its methodology and findings. Even, it is said that he undermines the importance of science and the reliability of its capacity to produce reliable knowledge. This paper argues that the claim that Kuhnian picture of science is irrationalistic is profoundly mistaken for the following reasons: (i) For Kuhn, science is an intrinsically rationalistic activity, (ii) He assumes that there are and should be good and even maybe compelling reasons, for at least some individual scientists, for theory choice, (iii) What he argues against is the thesis which stipulates that "the possibility and existence of logically and/or experimentally (also, universally) compelling arguments for theory choice is a prerequisite" for the existence of scientific rationality.

Özet

Thomas Kuhn bugün halen, çok az sayıdaki istisnai felsefeci hariç, Türkçe felsefe literatüründe bilimsel faaliyeti, onun yöntemlerini, bulgularını veya bilimsel alandaki kuram seçimini irrasyonel gibi gösteren bir felsefeci olarak değerlendiriliyor. Hatta bilimin kendisini, güvenilir bilgi üretme kapasitesini oldukça küçümsediği ve onu sert şekilde eleştirdiği söyleniyor. Bu çalışmada ben, Thomas Kuhn'un bize sunduğu bilim imgesinde bilimin irrasyonel bir faaliyet olarak resmedildiği iddiasının şu nedenlerden ötürü temelden hatalı olduğunu öne sürüyorum: (i) Kuhn'a göre bilim zaten içsel olarak, neredeyse tanımı gereği, rasyonel bir insan faaliyetidir, (ii) Kuhn kuram seçimi konusunda iyi ve ikna edici gerekçelerin sunulabileceğini fikrini tartışmasız kabul eder, (iii) Kuhn'un itiraz ettiği şey, kuram seçiminde bağlamdan yani dönemden veya disiplinden bağımsız evrensel, deneysel veya mantıki bakımdan karşı konulamaz türden argümanların geliştirilebilmesini rasyonalitenin ön şartı olarak gösteren tezdir.