Journals / Public and Private International Law Bulletin / 2020 /

Cross-Border Surrogacy Motherhood in Comparative Law and The Problem of Legal Parenthood

Karşılaştırmalı Hukukta Sınıraşan Taşıyıcı Annelik ile Taşıyıcı Anneden Doğan Çocukların Yasal Anne-Babalığının Kazanılma Sorunu

Pages
437–480
DOI
—

Abstract

Surrogacy motherhood emerges as one of the popular topics in private international law. The reasons are that surrogacy motherhood is a complex phonemonen both in social and legal aspects and domestic legal approaches differ widely between jurisdictions. Some countries disallow the surrogacy motherhood, some countries allow it with some conditions, some other countries remain unregulated. This study first determines these countries in theorical approaches. These theoretical approaches clearly demonstrate that prohibition of surrogacy do not stop this activity. On the contrary, intended parents living in a country where surrogacy is prohibited travel to the countries where surrogacy is permitted. This situation injects foreigness to surrogate motherhood and makes it the subject of private international law and therefore brings to fore the problem of conflict of laws. This study clarifies these problems vis a vis domestic jurisprudence and with the aid of the surveys conducted with the those involved in the surrogacy process. The surveys and case-law demonstrate that the most important problem in the practice of surrogacy is who the legal parents of the child should be and consequently to determine the nationality of the child. It is emphasized how this issue is clarified both in common and civil law jurisdictions.

Özet

Milletlerarası Özel Hukuk’ta taşıyıcı annelik konusu önemli bir yer edinmeye başlamıştır. Bunun sebepleri olarak taşıyıcı annelik konusunun hem sosyal hem de hukuki açıdan karmaşık bir konu olması ve aynı zamanda iç hukuk düzenlemelerinin bu konuda farklılık göstermesi sayılabilir. Ülkelerin bir kısmı taşıyıcı anneliği tamamen yasaklarken bir kısım ülkeler ise taşıyıcı anneliğe belli şartlarla izin vermekte, bazıları ise bu konuda hiçbir düzenleme getirmemektedir. Çalışmamızda öncelikle bu ülkeler tespit edilerek teoride getirilen düzenlemelere ışık tutulacaktır. Bu teorik çalışmalarda görülecektir ki, taşıyıcı anneliğin yasak olması bu faaliyeti durdurmamakta, tam tersine taşıyıcı anneliğin yasak olduğu ülkelerde yaşayanlar taşıyıcı anneliğin serbest olduğu ülkelere giderek orada çocuk sahibi olmaya çalışmaktadır. Bu durum da taşıyıcı anneliğe yabancılık unsuru katarak milletlerarası özel hukuk konusu haline getirdiği gibi beraberinde birçok kanunlar ihtilafı sorununa da yol açmaktadır. Uygulamada bu sorunların neler olduğu mahkeme içtihatları ve taşıyıcı annelik sürecinde yer alan aktörler ile yapılan anketler ile tespit edilmeye çalışılacaktır. Yapılan anketler ve elde edilen içtihatlar, sınıraşan bir taşıyıcı annelik uygulamasında en önemli sorunun çocuğun yasal anne ve babası kimler olması gerektiği ve buna bağlı olarak çocuğun vatandaşlığı konusunu öne çıkarmıştır. Bu sorunun gerek Kara Avrupası gerekse de Anglo-Sakson Hukuk sistemini benimseyen ülkelerdeki mahkeme kararlarıyla nasıl çözüme kavuşturulduğu konusu üzerinde de durulacaktır.

Keywords: Taşıyıcı anne, Sınıraşan taşıyıcı annelik, Yasal ebeveynlik, Kanunlar ihtilafı, Tanıma, Lex fori