Erken dönem uyumsuz şema alanları ve psikolojik iyi oluş hali arasındaki ilişkide mizahın aracı rolü

The mediating effect of humour in relation to early maladaptive schema domains and psychological wellbeing

Abstract

Amaç: Erken dönem olumsuz şemalar, bireylerin farklı yaşam alanlarını etkileyerek çeşitli ruhsal bozukluklara sebep olabilmekte ve iyi-oluş halini etkilemektedir. İyioluş hali olumsuz etkilendiğinde bireyler daha iyi hissetmek için farklı başa çıkma yöntemleri kullanmayı tercih edebilirler. Yaygın olarak kullanılan başa çıkma yöntemlerinden biri de mizahtır. Bu araştırma mizah kullanımının erken dönem olumsuz şemalar ve psikolojik iyi-oluş arasındaki aracı ilişkisini incelemektedir. Yöntem: Araştırmaya 17 - 67 yaşları arasında (Ort = 29.09, SS = 9.58) yer alan 268 birey katılmıştır (181 kadın, 87 erkek). Araştırma verileri çevrimiçi olarak toplanmıştır. Veri toplama araçları olarak Young Şema Ölçeği (YŞÖ), Mizah Tarzları Ölçeği (MTÖ) ve Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği (WEMİOÖ) kullanılmıştır. Bulgular: Korelasyon analizleri iyi-oluş halinin, uyumlu mizah tipleri ile pozitif, uyumsuz mizah tipleri ile negatif ilişkili olduğunu, kopukluk ve zedelenmiş otonomi şema alanlarıyla negatif ilişkili olduğunu göstermiştir. Aracı değişken analizleri ise saldırgan mizahın zedelenmiş otonomi ve iyi-oluş hali arasında; kendini geliştirici mizahın kopukluk, zedelenmiş otonomi, zedelenmiş sınırlar ve iyi-oluş arasında aracı rolü olduğunu göstermiştir. Ayrıca, kendini-yıkıcı mizahın diğer-yönelimlilik, yüksek standartlar ve iyi-oluş hali arasında aracı etkisi olduğu da görülmüştür. Sonuç: Mizah kullanım tarzının, şemalar ve iyi-oluş arasındaki ilişkide aracı bir rolünün olduğu bulunmuştur. Özellikle, kendini geliştirici, kendini yıkıcı ve saldırgan mizahın aracı rolü değerlendirildiğinde, klinik çalışmalarda uyumsal olmayan mizah biçimlerine müdahale edilebileceği ve uyumsal mizahın güçlendirilerek iyi-oluş haline katkıda bulunulabileceği düşünülmüştür.

Özet

Objective: Early Maladaptive Schemas may accompanyand affect different areas of life and may cause psychological problems. Therefore, psychological wellbeingmay get affected negatively. Individuals prefer differentways to cope with stress caused by schemas and humouris a common method that has been used since the veryearly ages of humanity. Recent study examines the mediational effect of humour in relation to early maladaptiveschemas and psychological wellbeing. Method: 268individuals (181 female, 87 male) between the ages of17 and 67 (M = 29.09, SD = 9.58) participated in thecurrent study and the data were collected online. Thestudy measures were Young Schema Questionnaire(YSQ), The Humor Styles Questionnaire (HSQ) and theWarwick-Edinburgh Mental Well-Being Scale(WEMWBS). Results: Correlation analyses showed thatpsychological wellbeing negatively associated with maladaptive humour styles, and positively associated withadaptive humour styles. Only impaired autonomy anddisconnection schema domains were found in association with psychological wellbeing, both negatively.Results of the bootstrap mediation indicated thataggressive humour mediates the relationship betweenimpaired autonomy domain and psychological wellbeing, self-enhancing humour mediates the relationshipbetween disconnection, impaired autonomy, impairedlimits and psychological wellbeing. Lastly, self-defeatinghumour mediated the relationship between other-directedness, unrelenting standards and psychological wellbeing. Discussion: The results indicated that humourhas a mediating role in the relationship between schemadomains and psychological wellbeing. Specifically, it wasdiscussed that the mediational roles of self-enhancing,self-defeating and aggressive humour might allow thetherapists to intervene subtle mediums of self-harm (i.e.maladaptive humour) or strengthen the self-help (i.e.adaptive humour) and enhance psychological wellbeing.