A Successful Administrator from the Ottoman to the Republic; the Life and Administrative Activities of the Governor İbrahim Ethem Aykut

Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Örnek Bir İdareci: Vali İbrahim Ethem Aykut’un Hayatı ve İdari Faaliyetleri

Abstract

İbrahim Ethem Bey was born in the Eyüp neighbourhood of İstanbul in 1888. After completing his primary and secondary education, İbrahim Ethem Bey graduated from Mülkiye Mektebi in 1910 and started his internship as an officer in attendance in İstanbul Governorate in the same year. He was appointed as a director to Yenice Region of Kırkkilise (Kırklareli) District of Edirne Province in order to complete his internship in 1913, a period when the Balkan War was still in progress. He served as district governor in Enez and Kavaklı between 1914 and 1918. He fulfilled the duties commissioned by the government during the First World War. He served as district governor in a certain district of Konya, Aydın and Hüdavendigar (Bursa) provinces during the Independence War. During this extraordinary period of war and occupation, he successfully continued his duty as a district governor. Many times, he faced the risk of losing his life in order to maintain the public order. İbrahim Ethem Bey who was the governor of Saiteli in Konya Rebellion (2 October-22 November 1920), was captured while trying to suppress the revolt and was freed of captivity by chance. In 1921, in order to ensure public order, he was injured in his leg in a fight against the gangs in Çine district of Aydın. He tried to be treated in İzmir and Aydın, which was under the Greek occupation, and later managed to go to Istanbul where his treatment continued. Though his leg was saved from amputation, he became permanently lame in the rest of his life. During the Republican period, he also faced the difficulties of the foundation of the new state. He served as the governor in Kars, Sinop, Urfa, Gümüşhane, Erzurum, Balıkesir, İzmir and Samsun. Thanks to his precautions during his governorship in Urfa, he prevented Ağrı Rebellion from affecting Urfa. İbrahim Ethem Aykut, also known as the “lame governor” in the history of Turkish administration, was a successful administrator in the regions he served for more than 30 years and until his death, he was an administrator trusted by the governments of the Republic. İbrahim Ethem Bey became a successful administrator thanks to his administrative discipline and his ability to communicate effectively with the public. The life and the administrative activities of İbrahim Ethem Aykut, who was a successful administrator in the history of modern Turkey, have been examined.

Özet

İbrahim Ethem Bey, 1888 yılında İstanbul’un Eyüp semtinde dünyaya gelmiştir. İlk ve orta öğrenimini tamamladıktan sonra, 1910 yılında Mekteb-i Mülkiye’den mezun olmuş ve aynı yıl İstanbul Valiliği’nde maiyet memuru olarak staja başlamıştır. 1913 yılında Balkan Savaşları’nın devam ettiği bir dönemde stajını tamamlamak için Edirne vilayetinin Kırkkilise (Kırklareli) sancağının Yenice nahiyesine müdür olarak atanmıştır. 1914-1918 yılları arasında Enez ve Kavaklı’da kaymakamlık yapmıştır. Birinci Dünya Savaşı’nın sürdüğü bu dönemde hükümetin verdiği görevleri başarı ile yerine getirmiştir. Kurtuluş Savaşı yıllarında Konya, Aydın ve Hüdavendigar (Bursa) vilayetlerinin bazı kazalarında kaymakamlık yapmıştır. İbrahim Ethem Bey; savaş, işgal ve karışıklıkların hüküm sürdüğü bu dönemde kamu düzenini sağlama adına birçok kez hayatını kaybetme riskiyle karşı karşıya kalmıştır. Konya İsyanı’nda (2 Ekim-22 Kasım 1920) Saiteli kaymakamı olan İbrahim Ethem Bey, isyanı bastırmaya çalışırken esir düşmüş ve bu esaretten şans eseri olarak kurtulmuştur. 1921 yılında Aydın’ın Çine kazasında çetecilerle girdiği çatışmada bacağından yaralanmıştır. Yunan işgali altındaki Aydın ve İzmir’de tedavi olmaya çalışmış, daha sonra İstanbul’a geçmeyi başararak burada tedavisine devam etmiştir. Tedavi sonucunda ayağı kesilmekten kurtulsa da topal kalmış ve hayatının geri kalan kısmını sakat olarak geçirmiştir. Cumhuriyet Dönemi’nde de yeni devletin kuruluş zorluklarına şahitlik etmiştir. Kars, Sinop, Urfa, Gümüşhane, Erzurum, Balıkesir, İzmir ve Samsun’da valilik yapmıştır. Urfa valiliği sırasında aldığı önlemlerle Ağrı İsyanı’nın Urfa’ya sıçramasını önlemiştir. Tarihimizde “Topal Vali” olarak bilinen İbrahim Ethem Aykut, 30 yıldan daha uzun bir süre sürdürdüğü idarecilik yaşamında görev yaptığı yerlerde başarılı bir yönetim sergilemiş ve ölünceye kadar Cumhuriyet hükümetlerinin itimat ettikleri bir idareci olmuştur. İbrahim Ethem Bey’in yönetim anlayışındaki disiplin ve halkla etkili iletişim kurma becerisi onu başarılı bir idareci yapmıştır. Bu makalede, yakın dönem Türkiye tarihinde örnek bir idareci olarak öne çıkan İbrahim Ethem Aykut’un hayatı ve idari faaliyetleri incelenmiştir.