Sosyo-Ekonomik Gelişmişliğin Belirlenmesinde Tarımın Etkisi

Abstract

İnsan yaşamının sürdürüldüğü tüm yerleşim yerlerinde olduğu gibi Türkiye’de de mekânsal gelişmişlik farklılıkları bulunmaktadır. Bu sosyo-ekonomik farklılıklar tarım sektörü ile karşılıklı olarak etkileşimdedir. Bu sosyo-ekonomik farklılıklar tarım sektörü ile karşılıklı olarak etkileşimdedir. Tarımsal gelişmişlik genel sosyo-ekonomik gelişmişliğe pozitif etki ederken, bölgenin sosyo-ekonomik gelişmişliği de tarımsal alt yapıyı ve tarımsal gelişimi desteklemektedir. Araştırmanın amacı 81 ilin sosyo-ekonomik gelişmişlik endeksinin hesaplanması ve tarımla olan etkileşiminin tespit edilmesidir. Bu çerçevede Türkiye İstatistik Kurumundan elde edilmiş 106 faktör üzerinden açımlayıcı faktör analizi yöntemi kullanılarak sosyo-ekonomik gelişmişlik endeksi hesaplanmıştır. Sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralamasının illerin nüfus varlığıyla paralellik gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle genel sıralama dışındaki sıralamalarda nüfus grupları kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre genel gelişmişlik sıralaması ve öne çıkan tarım faktörleri (tarımsal üretim alanı, tarımsal üretim değeri) sıralamaları oluşturulmuştur. Yapılmış diğer gelişmişlik çalışmalarından farklı olarak analizde tarımsal faktörlere daha fazla yer verilmiştir. Tarımsal faktörlerin öne çıktığı sıralamalarda genel itibariyle en yoğun nüfusa sahip illerin içinde bulunduğu 1. Nüfus grubu bulunsa da ağırlıklı olarak 4, 5 ve 6. Nüfus gruplarının gelişmiş konumda olduğu tespit edilmiştir. Bu durum tarım potansiyelinin Türkiye’nin birçok ilinde mevcut olmasından kaynaklanmaktadır. Gerek tarım sektörünün gerekse bölgesel gelişmişliğin sağlanması için tarım sektörüne yönelik çalışmaların yürütülmesi gerekmektedir.

Özet

As in all residential areas are also spatial disparities in Turkey. These socio-economic differences interact with the agricultural sector. While agricultural development positively affects the overall socio-economic development, it also supports the agricultural infrastructure and development. The aim of research is to calculate the socio-economic development index of 81 provinces and to determine their effects on agriculture. In this context, socio-economic development over 106 factor using exploratory factor analysis obtained from the TSI calculated. It is concluded that the socioeconomic development ranking is parallel to the population of the provinces. For this reason, population groups are used in rankings other than general ranking. According to the results of the analysis, the general development rankings and the prominent agricultural factors (agricultural production area, agricultural production value) rankings were created. Unlike other development studies conducted, agricultural factors were included more in the analysis. Although the 1st population group, which includes the most densely populated provinces, is found in the rankings where agricultural factors are prominent, it has been determined that the population groups 4, 5 and 6 are in a developed position. This situation stems from Turkey's agricultural potential is present in many provinces. It is necessary to carry out studies for the agricultural sector in order to ensure both the agricultural sector and regional development.