‘BEN’ İNŞASINDA HAYVAN VARLIĞININ ETKİLERİNİN SANATSAL ÖRNEKLERLE İNCELENMESİ

Özet

İnsan, kurduğu dünyada kendini ‘ben’olarak var edebilmek için, bir ‘başka’nınvarlığına ihtiyaç duymaktadır. Bu çalışmanınamacı da, insan olan öznenin ‘ben’ inşasındahayvanın, insanın ‘başka’sı olarak yer aldığıdurumları araştırmak ve felsefi düşüncelerışığı altında yapılan sorgulamaların, sanattarihine yansımalarını incelemektir.Çalışmanın ilk bölümünde, doğada birliktevar olduğu hayvandan, insanın kendini nasılayırdığı ve insan-hayvan arasında yaratılanikiliğin ortaya çıkışı, Antik Yunan’danitibaren incelenecektir. İkinci bölümdeMaurice Merleau-Ponty, Emmanuel Levinasve Jacques Lacan’ın felsefeleri üzerinden‘ben’in inşası ve bu inşada ‘başka’nıngerekliliği araştırılacaktır. Üçüncü bölümdeise inceleme konusu olan insan-hayvanilişkisi üzerine sorgulamaların sanatayansımaları değerlendirilecektir. Değerlendirmelerde, et ve bedenkavramları aracılığı ile Rembrandt ve FrancisBacon’un resimleri, Emmanuel Levinas veJacques Lacan tarafından ‘ben’in,karşısındakini tanıma aracı olarak ifade edilen‘yüze sahip olma’ durumu ile Kate Clark’ınheykelleri ve Maurice Merleau-Ponty’nin,insan ve hayvan arasında yarattığı öznelerarası dünya fikri ile Joseph Beuys ve OlegKulik’in gerçekleştirdiği performanslar elealınacaktır.

Abstract

The human needs an ‘other’ to bring herself/himself into existence as a ‘I’ in her/his world. The purpose of this study is to investigate the situations in which animal takes place as ‘other’ of human in ‘I’ construction of the subject that is human and to examine the reflections of questionings made with philosophical thinkings on the art history. The first section of the study will examine how humans separated themselves from animals that they coexist in the nature and the rise of human-animal dualism as from Ancient Greek. The second section will investigate the construction of the ‘I’ on the basis of the philosophies of Maurice MerleauPonty, Emmanuel Levinas and Jacques Lacan and the necessity of the ‘other’ in this construction. The third section will assess the reflections of questionings about the humananimal relationship, which is the subject of the study, on art. The assessments will focus on the concepts of meat and body, paintings by Rembrandt and Francis Bacon, Levinas and Lacan, ‘I’ ‘having a face’ that is expressed as a means of knowing the ‘other’, Kate Clark’s statues, Merleau-Ponty’s idea of an intersubjective world created between humans and animals and Joseph Beuys and Oleg Kulik’s performances.