Atık Değerlendirmeye Yeni Bir Bakış; Enginar (Cynara scolymus L.) Yapraklarının Fonksiyonel Kraker Üretiminde Kullanımı

New Look at Waste Utilization; Use of Artichoke (Cynara scolymus L.) Leaves in the Production of Functional Crackers

Abstract

Bu çalışmada gerek evsel tüketim esnasında gerekse endüstriyel olarak ortaya çıkan enginar yaprağı atığının kurutulup öğütüldükten sonra elde edilen enginar yaprağı tozunun (<850 µm) fonksiyonel kraker üretiminde kullanılması amaçlanmıştır. Kraker formülasyonunda yer alan buğday ununun %10, %20 ve %30 oranlarında enginar yaprağı tozu ile yer değiştirmesiyle üretilen krakerlerin fiziksel (çap, kalınlık, ağırlık, yayılma faktörü, L*, a*, b*, kırılma kuvveti), kimyasal (nem, kül, protein, yağ, toplam diyet lif) ve duyusal özellikleri belirlenmiştir. Enginar yaprağı tozu ikamesinin krakerlerin kül içeriğini %5,7 – 28,6, toplam diyet lif içeriğini ise %216 – 721 arasında arttırdığı tespit edilmiştir. Artan toplam diyet lif içeriği ve kül içeriği ile besleyici açıdan zengin, özellikle %10 ve %20 ikame seviyelerinde duyusal açıdan beğeni toplayan fonksiyonel krakerler elde edilmiştir. Enginar yaprağı ile zenginleştirme sonucu kraker sertlikleri azalmış, gevreklikleri artmıştır. Enginar yapraklarının fonksiyonel gıda üretimine uygun ve katma değeri yüksek bir bileşen olarak özellikle çocukların sıklıkla tükettiği atıştırmalıklar arasında yer alan krakerlerin zenginleştirilmesinde başarıyla uygulandığı tespit edilmiştir.

Özet

In this study, it was aimed to utilize artichoke leaf powder (<850 µm) obtained after drying and grinding artichoke leaf waste, which is produced both during domestic consumption and industrially, in functional cracker production. Physical (diameter, thickness, weight, spread factor, L *, a *, b *, breaking strength), chemical (moisture, ash, protein, fat, total dietary fibre) and sensory properties of the crackers which were produced by substituting wheat flour in cracker formulation with 10%, 20% and 30% artichoke leaf powder were determined. It was found that substituting artichoke leaf powder increased the ash content of crackers by 5.7 - 28.6% and total dietary fiber content by 216 -721%. With increasing total dietary fiber and ash content, nutritionally rich and sensorially acceptable functional crackers were obtained, particularly at substitution levels of 10% and 20%. As a result of enrichment with artichoke leaf, cracker, hardness decreased and crispness increased. Artichoke leaves have been successfully applied in the enrichment of crackers, which are among the most frequently consumed snacks by children, as a component with high added value.