16TH CENTURY STATUS OF POPULATION AND ECONOMIC LIFE IN ISKENDERIYE

Özet

Arnavutların Skadra İtalyanların Skudari ve Cihannümada İskenderiye tahrir defterlerinde İskenderiye ve İşkodra olarak adlandırdıkları şehir, milattan önce 168'de Roma İmparatorluğu hakimiyetine geçmiş ve İllirya Kralı Geutius'un başkenti olmuştur. Uzun yıllar Roma İmparatorluğu yönetiminde kalan şehir, 13. ve 14. Yüzyılın başlarında Sırp Krallığının eline geçmiş ve 1366-1396 yıllarında Sırp Balşa Hanedanlığına başkentlik yapmış ve 1421'de Venediklilerin eline geçmiştir. Osmanlıların Balkan fütuhatları sırasında 1474 tarihinde Rumeli Beylerbeyi Hadım Süleyman Paşa'nın söz konusu şehri fethetme girişimleri olmuş ise de, başarısızlıkla sonuçlanmıştır. İskenderiye kalesi yüksek ve sarp bir mevkide olduğundan kale kuşatmasında ilk kez yoğun sis ve duman çıkaran yeni bir mermi türü kullanılarak Fatih Sultan Mehmet'in bizzat savaşa iştirakiyle şehir 1479 tarihinde Osmanlı topraklarına dâhil edilmiştir. 1479 tarihinde İskenderiye'nin teslim alınmasıyla Venedikliler'le Osmanlılar arasında yapılan anlaşma Venedik 100.000 duka karşılığında bir borç üstlenecek ve serbest ticaret yapma karşılığında da her yıl Osmanlı Devleti'ne vergi vermeyi de kabul etmiş oluyordu. Fethin akabinde İskenderiye Sancak haline getirilmiştir. Balkanların fethi sırasında bazı bölgeler yoğun bir göç ve iskân hareketine maruz kalıca, iskân politikası gereği boşalmış topraklar şenlendirilmiştir. Savaş sonrası İskenderiye'yi terk eden nüfus yerine kırsal çevreden şehre gelen nüfus istihdam edilerek şehrin İslamlaşma sürecine de katkı sağlamıştır. İskenderiye Kanunnamelerinde "Ta'rif-i bâc-ı bazar" şeklinde kayıtlarına göre pazara gelen mallar ve bu malların çeşitliliği ve ticaretin canlılığı tespit edilebilmektedir. Ayrıca, şehrin nüfusu ve iktisadi durumu 1485, 1496 ve 1570 tarihli Tapu-Tahrir defterleri esas alınarak Müslüman ve gayrimüslim nüfus, vergi ve gelir düzeyi ile ahalinin gelir kaynakları ve meslek grupları ele alınarak değerlendirilecektir

Abstract

Iskenderiye -called Skadra by Albanians, Skudari by Italians and called Iskenderiye and Ishkodra in Cihannüma, İskenderiyye in archive of Priministry Ottoman tahrir books- is gotten under control of Rome Empire B.C. 168 and became capital of Geuius who is king of Illirya. After getting under control of Rome Empire for a long time, Iskenderiye is taken by Serbian Kingdom in 13 and 14th centuries, became capital of Serbian Balsha Dynasties between 1366-1396 and taken by Venetians in 1421. Balkan Rumeli Grand seigneur tried to take Iskenderiye when Ottoman Empire was conquering Balkans but he failed in 1474. With the effects of being on a step and high position, by using a new bullet which brings out dense fog and smoke, with participation of Fatih Sultan Mehmet, the city is taken in 1479. After receiving Iskenderiye in 1479, Venetian has accepted a debt for 100.000 dukas and paying taxes in return for open-door trade with the deal between Ottoman Empire and Venetian. As a strategic importance, after the conquest Iskenderiye was became a starboard. During the conquests in Balkans, empty territories are crowded with the requirement of resettlement policy where they are exposed to intense migration and settlement actions. After war, population placed who came from country side in return for population who left the city and also this replaced population contributed to Islamization process. In Iskenderiye Kanunnames goods which came to market place and forms like"Ta'rif-i bâc-ı bazar", variety of these goods and mobility of trade can be identified. In addition to that by taking based on 1485, 1496 and 1570 deed-Tahrir books, Muslim and non-Muslim population, taxes, income levels and community's source of income will be evaluated by dealing with occupational groups