Journals / Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi / 2018 / Cilt: 4 - Sayı: 2
Kışlık Buğday Genotiplerinin Türkiye’ de Kök Çürüklüğü Etmeni Fusarium culmorum’a Karşı Dayanıklılığı’nın Belirlenmesi
- Pages
- 193–202
- DOI
- —
Abstract
Kuru alan kök (kökboğazı/dip) çürüklükleri’ne neden olan Fusarium türleri tahıllara özellikle buğdaya zarar vermekte, tane sayı ve kalitesini azaltarak önemli verim kaybına neden olmaktadır. Türkiye’de kök çürüklüğü hastalık etmeni Fusarium türleri içinde buğday bitkisine zarar veren başlıca etmen olarak rapor edilen tür Fusarium culmorum’dur. Maalesef, günümüze kadar Fusarium türlerine karşı sadece birkaç kısmi dayanıklı buğday genotipi bulunmuştur. Bu nedenle, bu çalışma Fusarium hastalığının neden olduğu zararı sınırlandırmak amacıyla çeşitli buğday genotiplerinde yeni dayanıklılık kaynaklarının bulunması amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada, Uluslararası Kışlık Buğday Geliştirme Programı (IWWIP) aracılığıyla 19 farklı Ülke’den toplam 141 ıslah materyali (hat ve çeşit) sağlanmıştır ve Türkiye’de 3 farklı ortamda (büyütme odası,sera, tarla) yerel izolat Fusarium culmorum’a karşı dayanıklılıklarının belirlenmesi amacıyla 2012 yılında test edilmiştir. Dayanıklılık bakımından en iyi performansı gösteren genotipler verilerin doğrulanması amacıyla 2013 yılında tekrar test edilmiştir. Fenotiplendirme yapılan 141 genotip içinden toplam materyalin %12’ lik kısmını oluşturan 17 genotip fide ve/veya yetişkin dönemde orta dayanıklı olarak gruplandırılmıştır. Meksika kaynaklı genotipler, fide dayanıklılığı daha fazla gösteren Amerika kaynaklı genotiplerin aksine yetişkin dönem dayanıklılığı göstermiştir. Yüksek dayanıklılık gösteren kışlık buğdaylar PATWIN YR5 ve TAST/SPRW//ZAR/5/YUANDONG 3/4/PPB8-68/CHRC/3/PYN//TAM101/AMIGO kök çürüklüğü’ ne karşı ıslahta ümitvar olarak görülmektedir.
Özet
The dryland root rot (foot/crown) caused by Fusarium spp. attacks cereals especially wheat and causes severe yield loss by reducing both grain quantity and quality. Among those Fusarium species attacking wheat crop is the Fusarium culmorum species which has been reported as the main crown rot causal agent in Turkey. Unfortunately, up-to-date, there is only some wheat genotypes with partial resistant to Fusarium spp. Therefore, this study was carried out to find new sources of resistance in diverse wheat genotypes to limit the damage caused by Fusarium disease. In this study, a total of 141 genotypes and breeding lines were obtained from 19 different countries, provided via the International Winter Wheat Improvement Program (IWWIP) and screened for their resistance reactions to a local isolate of Fusarium culmorum under three different environmental conditions (growth room, greenhouse and field) in Turkey in 2012. The best performed genotypes in terms of resistant were then rescreened in 2013 for data validation. Out of the 141 phenotyped wheat genotypes, 17 genotypes (12 %) ranked as moderately resistant (MR) at seedling and/or adult growth stage. The genotypes from Mexico seemed to have adult plant resistant rather than seedling resistance which was higher in the USA genotypes. Winter bread wheats PATWIN YR5 and TAST/SPRW//ZAR/5/YUANDONG 3/4/PPB8-68/CHRC/3/PYN//TAM101/AMIGO which possess high level of resistance seem promising for breeding for foot rot.