Wave Patterns and Guilloches in the border designs of Antique Anatolian Mosaics

Antik Dönem Anadolu Mozaiklerinde Dalga ve Giyoş Motifl i Bordür Tasarımları

Abstract

Th is article analyses wave and guilloche ornaments of ancient fl oor mosaics which were the most popular border designs in Anatolia during the ancient era. Th is introduction also aims to make some terminological suggestions of these border designs and their variations in the name of Anatolian archaeology. Th e two books, “Le décor géométrique de la mosaique romaine I and II”, which were written in the years of 1985 and 2002 by Catherine Balmelle and some other researchers, had solved huge problems about the defi nitions of the geometric and fl oral designs. Unfortunately, there isn’t nearly any study of the technical descriptions of the designs which are seen on the fl oor mosaics in Anatolia. Th erefore, a comprehensive research is needed to make a similar publication about the technical aspects of the designs. Consequently, this study aims to identify some useful answers to questions about defi nitions, usage periods and origins of these important border ornaments under consideration. Some of the art centers mentioned in the article are Zeugma, Edessa, Antioch-on-the-Orontes, Aphrodisias, Xanthus, Pergamum, Sardeis, Halicarnassus and Amisos.

Özet

Bu makalede, Antik Dönem’de Anadolu’daki en popüler bordür desenlerinden olan dalga ve giyoşlar tanıtılmaya çalışılmıştır. Bu tanıtım yapılırken, aynı zamanda bu bordür tasarımlarının ve varyasyonlarının Türkçe tanımları hakkında öneriler yapılmaktadır. C. Balmelle ve bazı araştırmacılar tarafından 1985 yılında ortak kaleme alınan “Le décor géométrique de la mosaique romaine I ve II” kitapları, geometrik ve bitkisel tasarımların tanımlamaları konusunda büyük bir problemi çözmüştü. Ne yazık ki Türkiye’de buna benzer bir çalışma henüz hayata geçirilememiştir. Bu nedenle mozaikler üzerine yapılan yayınlarda bir tanım karmaşası ortaya çıkmıştır. Çalışmamızı, sadece dalga ve giyoş desenlerinden hareketle mozaikler ile alakalı yayınlarda tanımlamaların nasıl yapılması gerektiği hakkında bir örnek olması için hazırladık. Bunun yanında, dalga ve giyoşlar hakkında detaylı bilgiler ve Anadolu’nun bazı kentlerindeki giyoş ve dalga desenleri bordürlerine sahip mozaikler de aktarılmaktadır. Antiokheia, Zeugma, Edessa gibi bazı mozaik merkezlerinde daha yoğun mozaik buluntusu olması sebebiyle bu kentlerdeki buluntulara ağırlık verilmiş; ancak Asia Minor kentlerinden Karadeniz kıyısına, ya da Kilikia’ya kadar özellikle Roma ve Erken Bizans Dönemlerini ilgilendiren mozaikler aktarılmaya çalışılmıştır.